Dank u wel mevrouw!
Ik raak op een terras aan de praat met twee vriendelijke dames. De openingszin is: “Zo, jij komt er vol energie aan lopen”. Ik grinnik en antwoord dat het ook echt als een trein was gegaan. Ik heb namelijk met 30 graden net 18 kilometer gelopen door een prachtig Drents natuurgebied. We raken aan de praat over wandelen, knooppuntenroutes en paaltjesroutes.
Eerder schreef ik een blog over de metafoor van de paaltjesroute voor het onderwijs. Een door een ander uitgestippelde route die je moet volgen en dan komt alles goed. Maar als je de uitgezette paaltjes volgt dan raak je soms het spoor bijster. Je weet niet precies waar je bent, wat belangrijk is en of je iets misschien kan overslaan. Ben je zelf in de lead dan ontstaat er meer bewustzijn op de keuzes die je maakt en daar word jezelf gelukkiger van en de klas met kinderen ook. De metafoor staat in mijn hoofd gegrift. En toch wringt die…
Kort gezegd komt de metafoor hier op neer: wanneer je een paaltjesroute volgt, loop je zomaar de kans dat je de weg niet zelf terug weet, dat je niet weet waar je precies bent en dat je je niet zomaar een plan B kunt bedenken als je onverhoopt geen paaltjes meer ziet. Mijn ervaring is dat wanneer je vrij door het bos loopt en geen route volgt, je zelf verantwoordelijk bent en dus alerter, dan zie je meer, hoor je meer en ben je je veel bewuster van de weg die je loopt. Onderweg is er ruimte voor creatieve ideeën. En dat is dus metaforisch voor hoe er in het onderwijs op veel plekken gewerkt wordt: je volgt de uitgestippelde lijn van de methode, onderwijsinspectie, het schoolbestuur of als je niet oppast de ouders. Het kost veel energie, maakt soms onzeker en de verantwoordelijkheid voor het slagen van het onderwijs wordt buiten de leerkracht gelegd. Maak je je eigen keuzes en zet je je eigen paaltjes da blijkt er veel meer mogelijk: een hogere mate van creativiteit ontstaat bij zowel leerkracht als kind, een groter werkgeluk en gelukkiger kinderen. Een repost met een bericht van mij over hoe het ook kan in het onderwijs kreeg binnen twee dagen 30.000 views: een teken aan de wand!
Ik moet vaak uitleggen hoe het meewerken aan een methode (de paaltjesroute) zich verhoudt tot deze visie op onderwijs. En hoe het toch mogelijk is dat ik beide doe…
En daar.. vandaag op dat terras kreeg ik het op een presenteerblaadje. De dame zei in ons gesprek over wandelroutes: “Weet je wat zo mooi is aan paaltjesroutes? Iemand heeft daar heel goed over nagedacht en de paaltjes precies zo gezet dat je de mooiste plekjes tegenkomt”
En die klikt in mijn hoofd.
Daar gaat het over de methode: er is goed gekeken naar wat er in zit. Welke paaltjes waar staan, over elke letter is nagedacht. Het voelt als erkenning voor al mijn werk.
Maar de mevrouw gaat nog verder: “Maar soms begrijp ik echt niet waarom paaltjes op een bepaalde plaats staan, daar is het niet mooi of zo. Maar dan besluit ik zelf of ik de route volg of er vanaf wijk”
En dat is de tweede klik: eigenaarschap! Je bepaalt zelf welke route je volgt. Je gebruikt de paaltjes die je wilt gebruiken en de rest laat je voor wat het is.
Hebben de beide dames op dat terras dus gewoon helemaal voor mij verwoord hoe ik als onderwijsadviseur kan uitleggen waarom werken aan een methode en een enorme voorstander van eigen keuzes maken zich tot elkaar verhouden… Beste van beide werelden.
Aan het einde van het gesprek, als een van de twee even gaat afrekenen, kletsen we nog even verder. Over hoe het universum dingen voor je regelt: paaltjes voor je neerzet en dat, als je daar in gelooft, er van alles blijkt te gebeuren om je heen en dat het volgen van die paaltjes je op heel onverwachte plekken kan brengen maar dat je daar altijd dan nog zelf de keuze hebt. Ik knik en stuur een bedankje naar de hemel en naar de beide dames voor het inspirerende gesprek.