6 focuspunten voor meer tijd en ruimte om te leren
Het kompas voor wendbare leerkrachten en directeuren
Leren is gericht op het vergroten van vaardigheden. Als je vaardig bent, kun je wendbaar zijn. Wat er ook gebeurt; je houdt je doel voor ogen.
Leren start met kennis en ervaren. Kennis die je in alle rust en in je eigen tempo tot je neemt. Waarmee je kunt oefenen en experimenteren en waarbij je feedback krijgt. Hoe meer tijd je krijgt om iets te leren en hoe meer aandacht je er aan besteedt, hoe groter de kans dat je virtuoos wordt. De ruimte die daarmee ontstaat geeft rust en maakt creatief en wendbaarheid mogelijk.
De 6 focuspunten vormen samen een kompas.
Een uitgangspunt en toetssteen voor elke keuze die je maakt in schoolontwikkeling.
De druk is hoog
De werkweek zit vol. Leerkrachten hebben of nemen weinig tijd voor het voorbereiden van de lessen. Tijdens de lessen is er niet altijd genoeg aandacht voor alle leerlingen en dreigen de resultaten slechter te worden.
En uiteraard reageren leerlingen op de drukte in het hoofd van de leerkracht: ze verliezen hun concentratie, vertonen gedrag dat storend of zorgwekkend is en bemoeien zich met anderen. Veel leerkrachten zijn zo vermoeid aan het einde van de dag, dat de voorbereiding er (weer) bij inschiet.
Jij en vele schooldirecteuren met jou, voelen dat het anders moet. Maar de praktijk is weerbarstig. De waan van de dag claimt de aandacht, de tijd en al helemaal de rust. En van leren is dan weinig sprake meer.
Het is tijd om het roer om te gooien en ruimte te maken om te leren. Mijn methode is de sleutel. Even sparren?
Van stress naar rust: dit kun je verwachten
Tevreden en trotse leerkrachten die met energie en motivatie elke dag keuzes maken.
Actief lerende en gemotiveerde leerlingen waardoor de resultaten goed zijn.
Een hoge kwaliteit van onderwijs waarin voor elke leerling gepaste aandacht is
Een team in beweging dat verantwoordelijkheid neemt
Duurzame verbetering van onderwijskwaliteit
“Janneke werkt vanuit verbinding. Zij kan kennis overbrengen en een team enthousiasmeren om samen te werken aan het verbeteren van het onderwijs. Door haar brede kennis en ervaring kan zij teams enthousiasmeren en begeleiden om te reflecteren op het eigen handelen. Janneke zet het schoolteam waarmee ze werkt in de actiemodus. Daarnaast zijn de lijnen kort; even sparren met de ib’er en directeur; Janneke denkt mee. Haar advies is kundig en opbouwend!”
Trots en tevreden: het effect gaat omhoog
Ik dacht altijd dat ik goed bezig was als adviseur. Maar regelmatig bekruipt mij een ongemakkelijk gevoel. In gesprek met directeuren hoor ik te vaak dat ingezette schoolontwikkeling niet tot het gewenste resultaat leidt. In de praktijk zie ik dat bevestigd.
Dit kan anders: de energie, het geld, de tijd kunnen efficiënter en duurzamer besteed worden. En sinds ik dat weet richt ik schoolbegeleiding anders in.
Meer tijd voor leren, kleinere stappen, veel ruimte voor oefening en experiment en ondersteuning van de directie bij het begeleiden van het proces.
Het inzetten van 6 focuspunten levert goede resultaten op.
Goede resultaten in de zin van:
- Lege vakken in het rooster door slimme keuzes en dus tijd voor onverwachte dingen.
- Didactische kennis die weloverwogen ingezet wordt.
- Veel bewuste aandacht voor individuele leerlingen.
- Creatieve, zelfbewuste leerkrachten.
- Slim omgaan met de ruimte van het lokaal.
- Rust in lijf en hoofd van leerkracht en kinderen.
- Trotse leerkrachten, directie en leerlingen.
- Blijvende ontwikkeling en geborgde afspraken.
Neem de vrijheid om keuzes te maken. Herken je de wensen voor je school in bovenstaande, wil je ook tevreden zijn over jouw schoolontwikkeling? Ik denk graag met je mee.
Wat je kunt verwachten:
Meer zelfvertrouwen door kennis
Door een stevige kennisbasis kan met meer vertrouwen gehandeld worden en kunnen weloverwogen beslissingen genomen worden voor het welzijn van de kinderen en het succes van de school.
Ruimte in het programma
Leren kost tijd en ruimte en die moet er zijn. Door ruimte in het hoofd en in het lokaal te creëren is het mogelijk om resultaat te halen.
Verrijken en verdiepen door momenten van rust
Een van de grootste geschenken die je jezelf kunnen geven als onderwijsprofessional is momenten van rust en reflectie. Door rust te nemen kunnen je je gedachten ordenen, creativiteit stimuleren en nieuwe inzichten verwerven die het werk verrijken en verdiepen. Neem bewust tijd voor observatie, reflectie en ontspanning.
Meer aandacht
Met meer rust is makkelijker aandacht te hebben voor alles om je heen. De taak die je jezelf gaf, de leerling die anders doet dan anders. Met aandacht ergens naar luisteren of kijken, levert interessante inzichten en kennis op.
Tijd slim besteden
Deel je tijd slim in en gebruik deze goed. Door aandacht te hebben voor de dingen om je heen kun je prioriteiten stellen. Je bepaalt zo zelf waar je je tijd aan wilt besteden.
Creativiteit ontwikkelen
Een hoge mate van creativiteit ontstaat zodra je tot rust komt. Out of the box denken en problemen oplossen wordt makkelijker. Wat weer bijdraagt aan je kennis, de ruimte die je kunt nemen, de rust die je voelt en de aandacht die je daarmee geven kunt.
“Je hebt veel kennis en bent flexibel in de manier waarop de ‘opdracht’ ingevuld kon worden. Een team dat zich bewust is van hoe een goede les eruit ziet en waar keuzes gemaakt kunnen worden, is mede door jouw coaching verder ontwikkeld. Voor mij als directeur was je een zeer belangrijk sparring partner in de schoolontwikkeling”.
Hoe werkt het?
- Je spreekt met mij een inhoudelijk scholingstraject af.
- We bepalen de inhoudelijk te realiseren doelen. Bijvoorbeeld: het verbeteren van de resultaten van de leerlingen voor lezen.
- We bepalen wat je belangrijkste focuspunt op korte termijn is: het doel dat je eigenlijk wilt halen, los van de resultaten van de leerlingen. Bijvoorbeeld: de leerkrachten hebben meer tijd in en buiten een les.
- Op basis daarvan zetten we de modules die nodig zijn om je doelen te halen in een volgorde.
- We gaan van start met een live bijeenkomst, waarna er een afwisselend programma volgt met online en live momenten. De opdrachten daarbij helpen om de inhoud praktisch te vertalen en er mee te oefenen.
- Tijdens het traject is er regelmatig contact waardoor de ontwikkeling goed gemonitord, versterkt en aangemoedigd kan worden.
- Na een half jaar hebben we een van de focuspunten behaald en bepalen we samen het volgende focuspunt.
Kijk voor de inhouden waarop je mij kunt bevragen en het aanbod bij Thema overzicht.
Hoe werkt het?
1) Je spreekt met mij een traject af, daarin zitten de 6 stappen verwerkt: meer rust in de bijeenkomsten, ruimte om te leren en de eigenheid van de school en de leerkracht te behouden, de gelegenheid creatief te zijn, de tijd om te kunnen leren, aandacht geven aan dat wat moet.
2) Het aanbod dat ik heb, de onderwerpen waar je mij op kunt bevragen leveren altijd meer rust in het hoofd van de leerkracht. Leveren meer tijd in de klas, waardoor aandacht gegeven kan worden aan daar waar dat nodig is. En helpen leerkrachten creatief om te gaan met dat wat ze leren om goed onderwijs te kunnen bieden aan de hele groep.
Kijk voor de inhouden waarop je mij kunt bevragen en het aanbod bij Thema overzicht.
Welk onderwerp je mij ook voor vraagt. Dit is wat je in elk geval krijgt:
Een startgesprek
Vaststellen wat er bereikt moet worden en wat daarvoor nodig is. We maken een analyse van de doelen die je wilt bereiken, daarvoor gebruiken we het kompas.
Een gesprek met een afvaardiging van het team
Het team denkt mee in de plannen en helpt mee de doelen verder aan te scherpen. Daarbij kunnen eigen onderzoeksvragen een belangrijke rol spelen.
Tijd om te leren
Zowel in de bijeenkomsten als er tussen is er tijd voor reflectie en uitproberen wat geleerd is.
Overzicht
We stellen heldere, haalbare doelen met elkaar. En houden samen zicht op het proces en de ontwikkeling.
Actieve en bevlogen betrokkenheid van iedereen
Ik houd de actieve en bevlogen betrokkenheid hoog door werkvormen, stijl en diverse contactrondes. Ik pas de inhoud, vorm, planning aan als dat beter lijkt te passen.
Regelmatig rust
De over te dragen kennis is in kleine behapbare delen verdeeld en wordt op verschillende manieren aangeboden waardoor er voldoende tijd is voor ontspanning en experiment. Er is een slimme afwisseling tussen online en live momenten.
Ruimte voor eigen inbreng
We hebben tijdens het traject voortdurend aandacht voor de gang van zaken, het effect van wat we doen. Zo kan het programma bijgesteld worden en aangepast aan de mogelijkheden en wensen van het team. Uiteraard houden we het halen van de doelstellingen voortdurend in het oog.
Begeleiding van de onderwijskundig leider
De grootste impact op het succes van de school heeft de directeur of schoolleider. Daarom heeft elk begeleidingstraject een onderdeel begeleiding MT in zich. Tijdens die begeleiding ben ik sparringpartner, aanjager, warmhouder, opleider, critical friend, net wat nodig is.
Samen
Ik werk graag samen met een team dat authentiek met elkaar verbonden kan zijn tijdens het proces. Bereid is te leren en te experimenteren. We zijn eerlijk en communiceren met elkaar. Alleen zo kunnen we dingen doen die werken
“Op De Maaspleinschool worden excellente resultaten behaald en heeft jouw werkwijze enorm bijgedragen aan een professionele cultuur waarin leerkrachten inmiddels zélf de touwtjes in handen hebben”.
Veelgestelde vragen
Je verwacht best veel van een directeur. Ik weet niet of ik daar tijd voor heb.
Ik ga uit van een professionele organisatie en dat de doelstellingen van het traject gedragen worden door het hele team. Daardoor is ‘streng’ toezien op het volgen van de modules niet nodig. De online scholingsmomenten zijn in een van tevoren afgesproken periode beschikbaar. Dat is dus tevens de deadline voor het volgen daarvan. Elke module wordt afgesloten met een opdracht die ingeleverd of uitgevoerd moet worden, daardoor kan de kennis die opgedaan is geoefend worden en krijgt iedereen feedback. Daarnaast is er veel contact tussen mij en de directie of een werkgroep die de ontwikkeling aanjaagt, monitort en warm houdt tussen de verschillende bijeenkomsten en opdrachten in.
Een deel van de bijeenkomsten is online, hoe zorgen we ervoor dat mensen dat gaan doen?
Ik ga uit van een professionele organisatie en dat de doelstellingen van het traject gedragen worden door het hele team. Daardoor is ‘streng’ toezien op het volgen van de modules niet nodig. De online scholingsmomenten zijn in een van tevoren afgesproken periode beschikbaar. Dat is dus tevens de deadline voor het volgen daarvan. Elke module wordt afgesloten met een opdracht die ingeleverd of uitgevoerd moet worden, daardoor kan de kennis die opgedaan is geoefend worden en krijgt iedereen feedback. Daarnaast is er veel contact tussen mij en de directie of een werkgroep die de ontwikkeling aanjaagt, monitort en warm houdt tussen de verschillende bijeenkomsten en opdrachten in.
Met welke onderwerpen help jij op het gebied van scholing van de leerkracht?
Lezen
Door lezen groeit je kennis, vergroot je inlevingsvermogen en kun je even in een andere wereld zijn. Iedereen kan leren lezen. Iedereen kan het leuk vinden. Wat je ook maar voor vraag hebt rondom lezen: didactiek, resultaten verbeteren, meer differentiëren, groter leesplezier, analyseren van gegevens, doorgaande lijn. Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goede lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen. Ik denk met je mee! Lezen met plezier is voor leerlingen en leerkrachten haalbaar.
Samenhangend taalonderwijs
Taal is communicatie. De verschillende taalvaardigheden die de leerlingen moeten leren en oefenen zijn alleen in samenhang betekenisvol en nuttig. Het lesgeven in verschillende domeinen is alleen daar nodig waar het een technische vaardigheid betreft zoals grammatica of spelling. Maar zodra de kennis is overgedragen en er flink geoefend is, moeten deze vaardigheden betekenisvol worden ingezet in combinatie met andere taalvaardigheden als spreken, luisteren en schrijven. Door de kunst af te kijken bij doorgewinterde taalgebruikers als auteurs, liedjes schrijvers of mondelinge taal virtuozen, krijgen de leerlingen kennis van taal, worden ze creatiever en wordt het belang en de mogelijkheden van taal steeds duidelijker. Ik kan je begeleiden bij het kiezen van een methode die aansluit bij jullie school of bij het beter of anders gebruiken van je huidige methode. Maar wil je liever zelf je eigen curriculum ontwerpen dan heb je aan mij een enthousiaste gedegen adviseur. Doordat ik als conceptauteur betrokken ben bij verschillende methodes, weet ik als geen ander hoe je een curriculum kunt opbouwen.
Effectieve instructie
Weten hoe leren werkt, helpt enorm bij het maken van keuzes voor een didactisch model. Elk leerdoel vergt een andere aanpak. Soms kies je voor het ADI-, IGDI- of EDI-model, voor onderzoekend leren of spelen. Weten wat in welke situatie het beste kan werken, helpt bij het maken van keuzes. Maar een goede instructie valt alsnog in het water als het klassenmanagement niet staat, er geen sprake is van planmatig handelen, er geen activering van leerlingen is of geen differentiatie. In een traject effectieve instructie nemen we alles mee. We bouwen op wat al goed werkt, de visie van de school en de belangrijkste doelen. Leerkrachten die goede instructies geven, leerlingen tot denken en leren aanzetten, hebben de meeste ruimte en creativiteit om om te gaan met de verschillen tussen leerlingen.
Combinatiegroepen
Werken in een combinatiegroep heeft specifieke uitdagingen. Door heel gericht te leren plannen, keuzes te maken in het aanbod, veel didactische kennis te hebben, kun je een eigen programma maken in je combinatiegroep. Waardoor je wel tijd hebt voor de leerlingen die net iets anders nodig hebben dan de grote groep van de klas. Vanuit het maken van eigen blokplanningen, het gericht verbinden van vakken of leerlijnen en het realiseren van ruimte in elke les, ontstaat er ruimte in een dag. Zowel voor de leerlingen als voor de leerkracht. De dagen voelen ontspannen aan en er is meer dan voldoende tijd om echt te kunnen leren in plaats van het programma afwerken.
Thematisch werken of thematiseren
Thematisch werken is echt iets anders dan de zaakvakken aan elkaar knopen, toch is dat vaak wat er in de praktijk zichtbaar is. Thematisch werken is een vergaande vorm van onderwijs geven over een heel rijk, divers en uitgebreid thema. Waarin alle kansen benut worden voor taal, rekenen, burgerschap, sociale vaardigheden, kunstzinnige vorming en de zaakvakken. Een planmatige aanpak voor het voorbereiden van een thema is noodzakelijk om thematisch werken waar te kunnen maken in de praktijk. Scholing en begeleiding bij de uitvoering van een thema blijkt in de praktijk heel wenselijk. Het thematiseren of thematisch werken vraagt veel van de organisatie en de begeleidersvaardigheden van een leerkracht.
Beeldcoaching of coachen met beeld
Soms hebben leerkrachten extra coaching nodig. Dit kan komen doordat ze zelf problemen ervaren in hun groep of omdat het niveau van lesgeven door een externe als risicovol is bestempeld. Het coachen met beeld is dan een mooi middel. De leerkracht ziet zelf het effect van eigen handelen. Wanneer leerkrachten vooral bekrachtigd en zekerder willen worden in eigen handelen is beeldcoaching een prachtige manier. Kleine handelingen, blikken en bijvoorbeeld stembuigingen en het effect daarvan worden geanalyseerd.
Kun je een aantal manieren noemen om ruimte te creëren?
In mijn trajecten ben ik bezig met ruimte creëren op verschillende niveaus:
1 Ruimte in je hoofd om te kunnen denken en creëren
Dit krijg je door veel kennis en vaardigheden te hebben. Goed te plannen en voor te bereiden. Op het moment dat je dan les staat te geven heb je ruimte in je hoofd om te schakelen, te observeren, aan te passen en bij te stellen. Alles wat ik doe in mijn scholings- en begeleidingstrajecten is gericht op deze ruimte om wendbaar te kunnen worden. Nieuwe vaardigheden en kennis krijgen alle tijd en mogelijkheid om voldoende te ontwikkelen.
2 Ruimte in het programma zodat er tijd ontstaat.
Door van tevoren goed te plannen is er ruimte te maken in het dag- en weekprogramma. Om goed te kunnen plannen is het van belang dat je voldoende kennis hebt van leerlijnen en didactiek. In veel van mijn scholingstrajecten is dat dan ook het onderwerp. Inzicht in de tussendoelen, de noodzaak van de verschillende doelen en de opbouw daarvan helpt enorm bij het maken van keuzes in die doelen: niet alles hoeft, niet alles hoeft evenveel en intensief en niet elke groep is daarin gelijk. Als je daar handig in wordt, kun je met een gerust hart keuzes maken en ontstaat er alleen hierdoor al ruimte.
3 Ruimte in het hoofd van de leerlingen
Leren is een intensieve aangelegenheid, maar alleen als je af en toe de druk er afhaalt wordt er echt geleerd. Ruimte maken in je hoofd kun je doen door bewegen, in de natuur te zijn, rustoefeningen te doen, even iets heel anders te doen dan de taak waar je mee bezig bent. In mijn bijeenkomsten maak ik gebruik van diverse oefeningen, werkvormen en activiteiten die het brein even op iets anders focust dan dat wat geleerd wordt. Alles wat ik tijdens mijn bijeenkomsten doe is geschikt om ook in de klas te gebruiken. Je ervaart het effect op jezelf en kunt daardoor besluiten wat bij je past, wat bij leerlingen in je klas zou kunnen passen.
Ik heb het heel druk, waarom zou begeleiden van mijn collega’s nu wel lukken?
We maken een duidelijke planning met daarin concrete acties. Ik houd je aangehaakt gedurende het hele traject. Daardoor ervaar je hoe het is als je meer tijd hebt voor de begeleiding van je team. Deze intrinsieke motivatie maakt dat het je bij een volgend scholingsonderwerp beter lukt dan nu. Daarbij is het wel verstandig ruimte in je agenda te maken in de schooljaren dat je deze begeleiding krijgt.
Is het mogelijk om extra/flexibele coaching te krijgen op afstand?
Soms hebben teamleden net iets meer nodig dan in het traject is opgenomen. Soms kost leren en gedragsverandering net meer tijd of moeite. In dat geval is beeldcoaching een mooie manier. Door zelf je eigen beelden te analyseren en te zien wat automatisch heel goed gaat, wat het effect is van je mimiek, taal of instructie, krijg je snel inzicht in eigen handelen. De aandacht gaat vooral uit naar het eigen handelen en het directe effect op de leerling. In een beeldcoachingstraject bepaalt de leerkracht de eigen doelen en wordt gestructureerd gewerkt aan deze doelen. De beelden spreken voor zich en ik begeleid het ontwikkelproces. Een beeldcoachingstraject is een ervaring voor het leven.
Werkbegeleiding (met beeld)
Binnen een scholingstraject wordt standaard met observaties gewerkt. Deze kunnen live of online uitgevoerd worden met daarna een feedbackgesprek. Deze dragen bij aan het verder ontwikkelen van vaardigheden zoals deze in de scholing aan bod zijn geweest.
Daarnaast is het mogelijk de observaties te filmen en in een veilige onlineomgeving (IrisConnect) te analyseren en bespreken. De leerkracht filmt zichzelf met een speciale app op de telefoon, waarna het beeld opgeslagen wordt in de online-omgeving. Daarin kunnen de leerkracht en ik samen kijken naar de beelden, deze selecteren, analyseren en er een gesprek over voeren. Deze vorm heeft een aantal voordelen boven de live variant van observeren
- De leerkracht kan zelf bepalen welke beelden wel en welke niet gedeeld worden. Het gevoel dat een observatie een momentopname is, is daarmee verdwenen.
- Het zelf filmen wordt als minder spannend ervaren dan een live bezoek.
- Een beeld zegt meer dan 1000 woorden
- Analyse van een situatie is makkelijk en kan op heel kleine onderdelen van bijvoorbeeld gedrag.
- Het is goedkoper dan live bezoeken omdat de reistijd en-kosten worden bespaard.
Wanneer er sprake is van een beeldcoachingstraject, los van een scholingstraject op de school is er een afwisselend online en live ritme in begeleiding. Tijdens de live begeleiding wordt de opname live gemaakt door mij en wordt ook het begeleidingsgesprek live gevoerd.
Hoe zorgen we ervoor dat we na dit traject scherp blijven en het team blijven ontwikkelen?
Dat doen we op verschillende manieren.
We bespreken hoe het vasthouden van een ontwikkeling theoretisch kan en wat het best bij jou en de school past. Daarbij onderzoeken we wat je gaat helpen om dat ook echt voor elkaar te krijgen. Mogelijk kan ik daar bij ondersteunen, de wijze waarop bespreken we.
Tijdens het traject gaan we aan de slag met Lesson Study. Met Lesson study organiseer je een situatie waarin twee collega’s samen een les voorbereiden. Een van beide geeft de les, waarbij de ander observeert. Samen voeren de collega’s daarna een reflectiegesprek. De volgende les wisselen zij van rol. Dit is een heel effectieve manier om te werken aan zowel een onderwijskundige en didactische doorgaande lijn in de school, als aan vaardigheidsvergroting van beide leerkrachten. Daarnaast draagt het bij aan een professionele cultuur. Lesson study kan ingezet worden onder begeleiding van mij of een teamlid. Als je deze werkwijze vasthoudt ontwikkelt het team zich vanzelf verder.
Er zijn in een team vaak wisselingen. Heb je nieuwe leerkrachten die je graag mee wilt nemen in de kennis en vaardigheden laat het dan even weten. Het is mogelijk deze teamleden te begeleiden op schoolniveau, maar het is ook mogelijk om deze teamleden mee te laten doen met een bovenschools aanbod dat er is.
Ik heb een hele andere visie op het onderwijs dan wat het nu is, sta jij open om hierover mee te denken?
Out-of -the box meedenker en conceptueel denker
Wil je iets heel anders met het onderwijs. Vind je dat dat wat jullie nu doen niet (meer) past bij de school, de maatschappij of de kinderen van nu. Ik begrijp wat je zegt! Ik ben ook zoekend. Dus ik ben dol op sparren, filosoferen en brainstormen. En heel goed in het conceptualiseren van de uitkomst van al het gefilosofeer. Uiteindelijk komen we tot een mooi plan dat we gaan uitproberen.
Er zit e-learning in het traject, kunnen die bijeenkomsten ook live?
Een argument om veel in e-learningsmodules te doen is vooral de flexibiliteit voor de volgers van de modules. Ze drukken niet op margedagen of direct na schooltijd. Iedereen kan binnen een van tevoren vastgestelde tijd de modules volgen. De modules duren maximaal 30 minuten, waardoor deze live uitvoeren een dure aangelegenheid zou kunnen worden door reistijd en kosten. Een groot voordeel van e-learning: terug kijken en heen en weer spelen, is natuurlijk niet mogelijk in een live bijeenkomst.
De e-learningmodules zijn gedurende het traject steeds een paar weken beschikbaar. Kan dat langer?
De modules gaan een voor een open zodat het team een soort druk heeft om de modules wel op tijd uit te voeren. De kennis die is opgedaan in d emodules is nodig om de live bijeenkomsten goed te kunnen volgen. Vaak zal er ook een opdracht gedaan moeten worden in of na de module. De gang moet in het traject blijven evenals de gezamelijkheid. Schoolontwikkeling is een proces waaraan de hele school meedoet.. In overleg is er veel mogelijk als de omstandigheden er naar zijn.
Na afloop van het traject worden de modules allemaal voor 1 jaar beschikbaar gezet zodat eventuele nieuwe collega’s deze nog kunnen volgen.
Je hebt een duidelijke opzet voor het teamscholingstraject, kan ik daar van afwijken?
In principe niet. Het traject is bewezen effectief in deze vorm. Maar we kunnen natuurlijk altijd even kijken naar je wensen en de mogelijkheden. Mocht tijdens het traject iets anders nodig zijn dan gepland, dan passen we in overleg het programma aan. Ik hecht enorm aan de groei van de vaardigheden en kennis. We doen wat werkt voor de school.
Je geeft de mogelijkheid tot online klassenbezoeken, hoe werkt dat?
Tijdens de online bezoeken doe je als directeur de bezoeken. Met een Teams-verbinding op een laptop kijk ik de lessen live mee. We voeren daarna een gesprek waar in jullie live bij elkaar zitten en ik online deelneem. Voordeel hiervan is dat er maar 1 observator in de klas aanwezig is en dat daardoor vaak het stressniveau van de leerkracht wat afneemt. Ander bijkomend voordeel zijn de kosten (geen reistijd en -kosten).
Kun je uitleggen hoe je kunt helpen om het individuele kind meer aandacht te geven?
De combinatie tussen de grote en kleine zorgcyclus is noodzakelijk om heel goed onderwijs te geven. Binnen de grote zorgcyclus maken leerkrachten goede analyses, kiezen voor de juiste interventies en hebben ruimte in hun rooster om die interventies planmatig uit te voeren. Door scholing te geven ondersteun ik bij het verkrijgen van de kennis die daarvoor nodig is. Door te begeleiden bij de praktische vertaalslag van deze kennis, worden leerkrachten vaardig en wendbaar in het maken van goede plannen.
Tijdens de korte zorgcyclus heeft de leerkracht voortdurend zicht op de leerling en handelt daarnaar. Heldere doelen, goede controlevragen, stapsgewijze instructie en bordwerk maken het mogelijk elke dag alle leerlingen te zien en de passende aandacht te geven.
Je verwacht best veel van een directeur. Ik weet niet of ik daar tijd voor heb.
Ik ga uit van een professionele organisatie en dat de doelstellingen van het traject gedragen worden door het hele team. Daardoor is ‘streng’ toezien op het volgen van de modules niet nodig. De online scholingsmomenten zijn in een van tevoren afgesproken periode beschikbaar. Dat is dus tevens de deadline voor het volgen daarvan. Elke module wordt afgesloten met een opdracht die ingeleverd of uitgevoerd moet worden, daardoor kan de kennis die opgedaan is geoefend worden en krijgt iedereen feedback. Daarnaast is er veel contact tussen mij en de directie of een werkgroep die de ontwikkeling aanjaagt, monitort en warm houdt tussen de verschillende bijeenkomsten en opdrachten in.
Een deel van de bijeenkomsten is online, hoe zorgen we ervoor dat mensen dat gaan doen?
Ik ga uit van een professionele organisatie en dat de doelstellingen van het traject gedragen worden door het hele team. Daardoor is ‘streng’ toezien op het volgen van de modules niet nodig. De online scholingsmomenten zijn in een van tevoren afgesproken periode beschikbaar. Dat is dus tevens de deadline voor het volgen daarvan. Elke module wordt afgesloten met een opdracht die ingeleverd of uitgevoerd moet worden, daardoor kan de kennis die opgedaan is geoefend worden en krijgt iedereen feedback. Daarnaast is er veel contact tussen mij en de directie of een werkgroep die de ontwikkeling aanjaagt, monitort en warm houdt tussen de verschillende bijeenkomsten en opdrachten in.
Met welke onderwerpen help jij op het gebied van scholing van de leerkracht?
Lezen
Door lezen groeit je kennis, vergroot je inlevingsvermogen en kun je even in een andere wereld zijn. Iedereen kan leren lezen. Iedereen kan het leuk vinden. Wat je ook maar voor vraag hebt rondom lezen: didactiek, resultaten verbeteren, meer differentiëren, groter leesplezier, analyseren van gegevens, doorgaande lijn. Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goede lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen. Ik denk met je mee! Lezen met plezier is voor leerlingen en leerkrachten haalbaar.
Samenhangend taalonderwijs
Taal is communicatie. De verschillende taalvaardigheden die de leerlingen moeten leren en oefenen zijn alleen in samenhang betekenisvol en nuttig. Het lesgeven in verschillende domeinen is alleen daar nodig waar het een technische vaardigheid betreft zoals grammatica of spelling. Maar zodra de kennis is overgedragen en er flink geoefend is, moeten deze vaardigheden betekenisvol worden ingezet in combinatie met andere taalvaardigheden als spreken, luisteren en schrijven. Door de kunst af te kijken bij doorgewinterde taalgebruikers als auteurs, liedjes schrijvers of mondelinge taal virtuozen, krijgen de leerlingen kennis van taal, worden ze creatiever en wordt het belang en de mogelijkheden van taal steeds duidelijker. Ik kan je begeleiden bij het kiezen van een methode die aansluit bij jullie school of bij het beter of anders gebruiken van je huidige methode. Maar wil je liever zelf je eigen curriculum ontwerpen dan heb je aan mij een enthousiaste gedegen adviseur. Doordat ik als conceptauteur betrokken ben bij verschillende methodes, weet ik als geen ander hoe je een curriculum kunt opbouwen.
Effectieve instructie
Weten hoe leren werkt, helpt enorm bij het maken van keuzes voor een didactisch model. Elk leerdoel vergt een andere aanpak. Soms kies je voor het ADI-, IGDI- of EDI-model, voor onderzoekend leren of spelen. Weten wat in welke situatie het beste kan werken, helpt bij het maken van keuzes. Maar een goede instructie valt alsnog in het water als het klassenmanagement niet staat, er geen sprake is van planmatig handelen, er geen activering van leerlingen is of geen differentiatie. In een traject effectieve instructie nemen we alles mee. We bouwen op wat al goed werkt, de visie van de school en de belangrijkste doelen. Leerkrachten die goede instructies geven, leerlingen tot denken en leren aanzetten, hebben de meeste ruimte en creativiteit om om te gaan met de verschillen tussen leerlingen.
Combinatiegroepen
Werken in een combinatiegroep heeft specifieke uitdagingen. Door heel gericht te leren plannen, keuzes te maken in het aanbod, veel didactische kennis te hebben, kun je een eigen programma maken in je combinatiegroep. Waardoor je wel tijd hebt voor de leerlingen die net iets anders nodig hebben dan de grote groep van de klas. Vanuit het maken van eigen blokplanningen, het gericht verbinden van vakken of leerlijnen en het realiseren van ruimte in elke les, ontstaat er ruimte in een dag. Zowel voor de leerlingen als voor de leerkracht. De dagen voelen ontspannen aan en er is meer dan voldoende tijd om echt te kunnen leren in plaats van het programma afwerken.
Thematisch werken of thematiseren
Thematisch werken is echt iets anders dan de zaakvakken aan elkaar knopen, toch is dat vaak wat er in de praktijk zichtbaar is. Thematisch werken is een vergaande vorm van onderwijs geven over een heel rijk, divers en uitgebreid thema. Waarin alle kansen benut worden voor taal, rekenen, burgerschap, sociale vaardigheden, kunstzinnige vorming en de zaakvakken. Een planmatige aanpak voor het voorbereiden van een thema is noodzakelijk om thematisch werken waar te kunnen maken in de praktijk. Scholing en begeleiding bij de uitvoering van een thema blijkt in de praktijk heel wenselijk. Het thematiseren of thematisch werken vraagt veel van de organisatie en de begeleidersvaardigheden van een leerkracht.
Beeldcoaching of coachen met beeld
Soms hebben leerkrachten extra coaching nodig. Dit kan komen doordat ze zelf problemen ervaren in hun groep of omdat het niveau van lesgeven door een externe als risicovol is bestempeld. Het coachen met beeld is dan een mooi middel. De leerkracht ziet zelf het effect van eigen handelen. Wanneer leerkrachten vooral bekrachtigd en zekerder willen worden in eigen handelen is beeldcoaching een prachtige manier. Kleine handelingen, blikken en bijvoorbeeld stembuigingen en het effect daarvan worden geanalyseerd.
Kun je een aantal manieren noemen om ruimte te creëren?
In mijn trajecten ben ik bezig met ruimte creëren op verschillende niveaus:
1 Ruimte in je hoofd om te kunnen denken en creëren
Dit krijg je door veel kennis en vaardigheden te hebben. Goed te plannen en voor te bereiden. Op het moment dat je dan les staat te geven heb je ruimte in je hoofd om te schakelen, te observeren, aan te passen en bij te stellen. Alles wat ik doe in mijn scholings- en begeleidingstrajecten is gericht op deze ruimte om wendbaar te kunnen worden. Nieuwe vaardigheden en kennis krijgen alle tijd en mogelijkheid om voldoende te ontwikkelen.
2 Ruimte in het programma zodat er tijd ontstaat.
Door van tevoren goed te plannen is er ruimte te maken in het dag- en weekprogramma. Om goed te kunnen plannen is het van belang dat je voldoende kennis hebt van leerlijnen en didactiek. In veel van mijn scholingstrajecten is dat dan ook het onderwerp. Inzicht in de tussendoelen, de noodzaak van de verschillende doelen en de opbouw daarvan helpt enorm bij het maken van keuzes in die doelen: niet alles hoeft, niet alles hoeft evenveel en intensief en niet elke groep is daarin gelijk. Als je daar handig in wordt, kun je met een gerust hart keuzes maken en ontstaat er alleen hierdoor al ruimte.
3 Ruimte in het hoofd van de leerlingen
Leren is een intensieve aangelegenheid, maar alleen als je af en toe de druk er afhaalt wordt er echt geleerd. Ruimte maken in je hoofd kun je doen door bewegen, in de natuur te zijn, rustoefeningen te doen, even iets heel anders te doen dan de taak waar je mee bezig bent. In mijn bijeenkomsten maak ik gebruik van diverse oefeningen, werkvormen en activiteiten die het brein even op iets anders focust dan dat wat geleerd wordt. Alles wat ik tijdens mijn bijeenkomsten doe is geschikt om ook in de klas te gebruiken. Je ervaart het effect op jezelf en kunt daardoor besluiten wat bij je past, wat bij leerlingen in je klas zou kunnen passen.
Ik heb het heel druk, waarom zou begeleiden van mijn collega’s nu wel lukken?
We maken een duidelijke planning met daarin concrete acties. Ik houd je aangehaakt gedurende het hele traject. Daardoor ervaar je hoe het is als je meer tijd hebt voor de begeleiding van je team. Deze intrinsieke motivatie maakt dat het je bij een volgend scholingsonderwerp beter lukt dan nu. Daarbij is het wel verstandig ruimte in je agenda te maken in de schooljaren dat je deze begeleiding krijgt.
Is het mogelijk om extra/flexibele coaching te krijgen op afstand?
Soms hebben teamleden net iets meer nodig dan in het traject is opgenomen. Soms kost leren en gedragsverandering net meer tijd of moeite. In dat geval is beeldcoaching een mooie manier. Door zelf je eigen beelden te analyseren en te zien wat automatisch heel goed gaat, wat het effect is van je mimiek, taal of instructie, krijg je snel inzicht in eigen handelen. De aandacht gaat vooral uit naar het eigen handelen en het directe effect op de leerling. In een beeldcoachingstraject bepaalt de leerkracht de eigen doelen en wordt gestructureerd gewerkt aan deze doelen. De beelden spreken voor zich en ik begeleid het ontwikkelproces. Een beeldcoachingstraject is een ervaring voor het leven.
Werkbegeleiding (met beeld)
Binnen een scholingstraject wordt standaard met observaties gewerkt. Deze kunnen live of online uitgevoerd worden met daarna een feedbackgesprek. Deze dragen bij aan het verder ontwikkelen van vaardigheden zoals deze in de scholing aan bod zijn geweest.
Daarnaast is het mogelijk de observaties te filmen en in een veilige onlineomgeving (IrisConnect) te analyseren en bespreken. De leerkracht filmt zichzelf met een speciale app op de telefoon, waarna het beeld opgeslagen wordt in de online-omgeving. Daarin kunnen de leerkracht en ik samen kijken naar de beelden, deze selecteren, analyseren en er een gesprek over voeren. Deze vorm heeft een aantal voordelen boven de live variant van observeren
- De leerkracht kan zelf bepalen welke beelden wel en welke niet gedeeld worden. Het gevoel dat een observatie een momentopname is, is daarmee verdwenen.
- Het zelf filmen wordt als minder spannend ervaren dan een live bezoek.
- Een beeld zegt meer dan 1000 woorden
- Analyse van een situatie is makkelijk en kan op heel kleine onderdelen van bijvoorbeeld gedrag.
- Het is goedkoper dan live bezoeken omdat de reistijd en-kosten worden bespaard.
Wanneer er sprake is van een beeldcoachingstraject, los van een scholingstraject op de school is er een afwisselend online en live ritme in begeleiding. Tijdens de live begeleiding wordt de opname live gemaakt door mij en wordt ook het begeleidingsgesprek live gevoerd.
Hoe zorgen we ervoor dat we na dit traject scherp blijven en het team blijven ontwikkelen?
Dat doen we op verschillende manieren.
We bespreken hoe het vasthouden van een ontwikkeling theoretisch kan en wat het best bij jou en de school past. Daarbij onderzoeken we wat je gaat helpen om dat ook echt voor elkaar te krijgen. Mogelijk kan ik daar bij ondersteunen, de wijze waarop bespreken we.
Tijdens het traject gaan we aan de slag met Lesson Study. Met Lesson study organiseer je een situatie waarin twee collega’s samen een les voorbereiden. Een van beide geeft de les, waarbij de ander observeert. Samen voeren de collega’s daarna een reflectiegesprek. De volgende les wisselen zij van rol. Dit is een heel effectieve manier om te werken aan zowel een onderwijskundige en didactische doorgaande lijn in de school, als aan vaardigheidsvergroting van beide leerkrachten. Daarnaast draagt het bij aan een professionele cultuur. Lesson study kan ingezet worden onder begeleiding van mij of een teamlid. Als je deze werkwijze vasthoudt ontwikkelt het team zich vanzelf verder.
Er zijn in een team vaak wisselingen. Heb je nieuwe leerkrachten die je graag mee wilt nemen in de kennis en vaardigheden laat het dan even weten. Het is mogelijk deze teamleden te begeleiden op schoolniveau, maar het is ook mogelijk om deze teamleden mee te laten doen met een bovenschools aanbod dat er is.
Ik heb een hele andere visie op het onderwijs dan wat het nu is, sta jij open om hierover mee te denken?
Out-of -the box meedenker en conceptueel denker
Wil je iets heel anders met het onderwijs. Vind je dat dat wat jullie nu doen niet (meer) past bij de school, de maatschappij of de kinderen van nu. Ik begrijp wat je zegt! Ik ben ook zoekend. Dus ik ben dol op sparren, filosoferen en brainstormen. En heel goed in het conceptualiseren van de uitkomst van al het gefilosofeer. Uiteindelijk komen we tot een mooi plan dat we gaan uitproberen.
Er zit e-learning in het traject, kunnen die bijeenkomsten ook live?
Een argument om veel in e-learningsmodules te doen is vooral de flexibiliteit voor de volgers van de modules. Ze drukken niet op margedagen of direct na schooltijd. Iedereen kan binnen een van tevoren vastgestelde tijd de modules volgen. De modules duren maximaal 30 minuten, waardoor deze live uitvoeren een dure aangelegenheid zou kunnen worden door reistijd en kosten. Een groot voordeel van e-learning: terug kijken en heen en weer spelen, is natuurlijk niet mogelijk in een live bijeenkomst.
De e-learningmodules zijn gedurende het traject steeds een paar weken beschikbaar. Kan dat langer?
De modules gaan een voor een open zodat het team een soort druk heeft om de modules wel op tijd uit te voeren. De kennis die is opgedaan in d emodules is nodig om de live bijeenkomsten goed te kunnen volgen. Vaak zal er ook een opdracht gedaan moeten worden in of na de module. De gang moet in het traject blijven evenals de gezamelijkheid. Schoolontwikkeling is een proces waaraan de hele school meedoet.. In overleg is er veel mogelijk als de omstandigheden er naar zijn.
Na afloop van het traject worden de modules allemaal voor 1 jaar beschikbaar gezet zodat eventuele nieuwe collega’s deze nog kunnen volgen.
Je hebt een duidelijke opzet voor het teamscholingstraject, kan ik daar van afwijken?
In principe niet. Het traject is bewezen effectief in deze vorm. Maar we kunnen natuurlijk altijd even kijken naar je wensen en de mogelijkheden. Mocht tijdens het traject iets anders nodig zijn dan gepland, dan passen we in overleg het programma aan. Ik hecht enorm aan de groei van de vaardigheden en kennis. We doen wat werkt voor de school.
Je geeft de mogelijkheid tot online klassenbezoeken, hoe werkt dat?
Tijdens de online bezoeken doe je als directeur de bezoeken. Met een Teams-verbinding op een laptop kijk ik de lessen live mee. We voeren daarna een gesprek waar in jullie live bij elkaar zitten en ik online deelneem. Voordeel hiervan is dat er maar 1 observator in de klas aanwezig is en dat daardoor vaak het stressniveau van de leerkracht wat afneemt. Ander bijkomend voordeel zijn de kosten (geen reistijd en -kosten).
Kun je uitleggen hoe je kunt helpen om het individuele kind meer aandacht te geven?
De combinatie tussen de grote en kleine zorgcyclus is noodzakelijk om heel goed onderwijs te geven. Binnen de grote zorgcyclus maken leerkrachten goede analyses, kiezen voor de juiste interventies en hebben ruimte in hun rooster om die interventies planmatig uit te voeren. Door scholing te geven ondersteun ik bij het verkrijgen van de kennis die daarvoor nodig is. Door te begeleiden bij de praktische vertaalslag van deze kennis, worden leerkrachten vaardig en wendbaar in het maken van goede plannen.
Tijdens de korte zorgcyclus heeft de leerkracht voortdurend zicht op de leerling en handelt daarnaar. Heldere doelen, goede controlevragen, stapsgewijze instructie en bordwerk maken het mogelijk elke dag alle leerlingen te zien en de passende aandacht te geven.
Ik twijfel of ik tijd heb voor de acties die je van mij verwacht tijdens de scholing.
Ik begrijp dat dit programma voelt als een extra inspanning en dat is het wellicht ook. Het is daarom verstandig tijd daarvoor te reserveren in de agenda. De ervaring leert dat directeuren die dat doen een heel hoog rendement halen uit zowel de teamscholing als wel hun eigen ontwikkeling. Het is de moeite dus dubbel en dwars waard. Mocht je nog twijfelen, plan dan even een kennismakingsgesprek in. Dan denk ik met je mee.
Met welke onderwerpen help jij op het gebied van scholing van de leerkracht?
Lezen
Door lezen groeit je kennis, vergroot je inlevingsvermogen en kun je even in een andere wereld zijn. Iedereen kan leren lezen. Iedereen kan het leuk vinden. Wat je ook maar voor vraag hebt rondom lezen: didactiek, resultaten verbeteren, meer differentiëren, groter leesplezier, analyseren van gegevens, doorgaande lijn. Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goede lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen. Ik denk met je mee! Lezen met plezier is voor leerlingen en leerkrachten haalbaar.
Taal
Samenhangend taalonderwijs maakt onderwijs in taal betekenisvol en functioneel. Of je nu de taaldomeinen samenhangend wilt aanbieden of taalvaardigheden wilt koppelen aan thema’s, ik kan je helpen bij het maken van een keuze voor een van beide en de complete scholing en begeleiding verzorgen. Of je nu met of zonder methode werken wilt.
Effectieve instructie
Weten hoe leren werkt, helpt enorm bij het maken van keuzes voor een didactisch model. Elk leerdoel vergt een andere aanpak. Soms kies je het EDI-model of delen daaruit, soms voor onderzoekend leren of spelen. Door ervaring en door scholing weet je precies hoe het voelt en hoe het werkt. Met begeleiding kun je wat je geleerd hebt verstevigen. Uiteindelijk staan alle leerkrachten in het team didactisch sterk in hun schoenen en wordt er echt geleerd door de leerlingen.
Combinatiegroepen
Er zijn allerlei manieren om om te gaan met een combinatiegroep. Het verbinden van doelen, het creëren van ruimte op een dag of in een week, de kunst van het keuzes maken, en het anders kijken naar de leerlingen in je groep (en hun prestaties) helpt daarbij. Het werken in een combinatiegroep vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Daarvoor is kennis, tijd en ruimte nodig. Voor elke school met combinatiegroepen werkt het werken met een blokplanning, is een goed klassenmanagement essentieel en is het op inhoud kunnen analyseren van leerlinggevens de basis.
Thematisch werken of thematiseren
Werken vanuit een thema maakt het onderwijs betekenisvol, rijk en geeft de kans om gedifferentieerd onderwijs te verzorgen. Thematisch werken kan op allerlei manieren: de zaakvakken combineren of ook nog combineren met andere vakken als taal en rekenen. De mate waarin de leerlingen mee bepalen waar het thema over gaat is de mate waarin sprake is van thematisch werken of thematiseren. De keuze hiervoor wordt bepaald door de visie van de school en de samenstelling van een team. Wat past gaan we doen.
Beeldcoaching of coachen met beeld
Soms hebben leerkrachten extra coaching nodig. Dit kan komen doordat ze zelf problemen ervaren in hun groep of omdat het niveau van lesgeven door een externe als risicovol is bestempeld. Het coachen met beeld is dan een mooi middel. De leerkracht ziet zelf het effect van eigen handelen. Wanneer leerkrachten vooral bekrachtigd en zekerder willen worden in eigen handelen is beeldcoaching een prachtige manier. Kleine handelingen, blikken en bijvoorbeeld stembuigingen en het effect daarvan worden geanalyseerd.
Kun je een aantal manieren noemen om ruimte te creëren?
Combinatiegroepen
Het werken in een combinatiegroep zorgt voor ruimte en vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Samen kijken we wat zou kunnen werken voor jouw school en wat daar dan voor nodig is. Uiteindelijk staan er relaxte, didactisch sterke leerkrachten voor elke combinatie in jouw school en krijgen de leerlingen de aandacht die ze verdienen.
Thematisch werken
Wanneer dingen met elkaar samenhangen, krijgen ze (meer) betekenis en is het makkelijker te onthouden. Diepgang wordt bereikt en het geleerde wordt stevig verankerd. Wil je met de hele school thematisch werken of alleen met de onderbouw? Uiteindelijk is er een duidelijke werkwijze afgesproken en vastgelegd en hebben de leerkrachten voldoende gereedschappen in handen om goed thematisch onderwijs vorm te geven dat ook over een aantal jaar nog staat of zelfs doorontwikkeld is.
Samenhangend taalonderwijs
Door te begrijpen hoe de verschillende taalvaardigheden met elkaar samenhangen, is het mogelijk om samenhangend, functioneel, taalonderwijs te geven. Er is een enorme verscheidenheid aan mogelijkheden daarin. De wens die je hebt zullen we uitgebreid bespreken om daarna een plan te maken. Uiteindelijk zijn alle leerkrachten didactisch heel vaardig, is er een werkwijze vastgelegd, zijn alle te halen doelen helder en is er voldoende tijd en ruimte in het rooster om de juiste voorbereidingen te kunnen doen.
Werken met blok-/ thema-/ periodeplanningen
Werken met een planning voor langere tijd, helpt om keuzes te maken, overzicht te hebben, aandacht en tijd te geven aan alle leerlingen en voldoende rust in jezelf. Voor een goede planning heb je kennis nodig van didactiek, leerlijnen en de kinderen. Daarnaast voldoende lef om autonoom keuzes te maken. Per dag houd je meer lesgebonden tijd over en is er bijvoorbeeld ruimte voor observatie. De planning wordt ook gebruikt voor de registratie, overdracht en helpt bij het analyseren van de leerlinggegevens. Hoe een planning er uit ziet, is voor elke school anders. Samen gaan we zoeken naar dat wat werkt voor het hele team. Ik heb ideeën, voorbeelden en ervaring genoeg.
(Verbeterd) gebruik van je taal- of leesmethode
Weten op welke keuzes en principes een methode gemaakt is, helpt bij het goed gebruiken van methodisch materiaal. Door mijn “methode-makers” ervaring en mijn taal-leesspecialisme kan ik heel goed ondersteunen bij het maken van keuzes en het verbeteren van het gebruik van een methode. Leerkrachten zullen weloverwogen, verantwoorde keuzes maken waardoor er effectiever geleerd en gepland kan worden.
Ik heb het heel druk, waarom zou begeleiden van mijn collega’s nu wel lukken?
We maken een duidelijke planning met daarin concrete acties. Ik houd je aangehaakt gedurende het hele traject. Daardoor ervaar je hoe het is als je meer tijd hebt voor de begeleiding van je team. Deze intrinsieke motivatie maakt dat het je bij een volgend scholingsonderwerp beter lukt dan nu. Daarbij is het wel verstandig ruimte in je agenda te maken in de schooljaren dat je deze begeleiding krijgt.
Kun je uitleggen hoe je kunt helpen om het team meer aandacht te geven?
Wat ik je al wel kan vertellen
De combinatie tussen de grote en kleine zorgcyclus is noodzakelijk om heel goed onderwijs te geven. Binnen de grote zorgcyclus maken leerkrachten goede analyses, kiezen voor de juiste interventies en hebben ruimte in hun rooster om die interventies planmatig uit te voeren. Door scholing te geven ondersteun ik bij het verkrijgen van de kennis die daarvoor nodig is. Door te begeleiden bij de praktische vertaalslag van deze kennis, worden leerkrachten vaardig en wendbaar in het maken van goede plannen.
Tijdens de korte zorgcyclus heeft de leerkracht voortdurend zicht op de leerling en handelt daarnaar. Heldere doelen, goede controlevragen, stapsgewijze instructie en bordwerk maken het mogelijk elke dag alle leerlingen te zien en de passende aandacht te geven.
Is het mogelijk om extra/flexibele coaching te krijgen op afstand?
Soms hebben teamleden net iets meer nodig dan in het traject is opgenomen. Soms kost leren en gedragsverandering net meer tijd of moeite. In dat geval is beeldcoaching een mooie manier. Door zelf je eigen beelden te analyseren en te zien wat automatisch heel goed gaat, wat het effect is van je mimiek, taal of instructie, krijg je snel inzicht in eigen handelen. De aandacht gaat vooral uit naar het eigen handelen en het directe effect op de leerling. In een beeldcoachingstraject bepaalt de leerkracht de eigen doelen en wordt gestructureerd gewerkt aan deze doelen. De beelden spreken voor zich en ik begeleid het ontwikkelproces. Een beeldcoachingstraject is een ervaring voor het leven.
Werkbegeleiding (met beeld)
Binnen een scholingstraject wordt standaard met observaties gewerkt. Deze kunnen live uitgevoerd worden met daarna een feedbackgesprek. Deze dragen bij aan het verder ontwikkelen van vaardigheden zoals deze in de scholing zijn aangeleerd.
Daarnaast is het mogelijk de observaties te filmen en in een veilige onlineomgeving (IrisConnect) te analyseren en bespreken. De leerkracht filmt zichzelf met een speciale app op de telefoon, waarna het beeld opgeslagen wordt in de onlineomgeving. Daarin kunnen de leerkracht en ik samen kijken naar de beelden, deze selecteren, analyseren en er een gesprek over voeren. Deze vorm heeft een aantal voordelen boven de live variant van observeren
- De leerkracht kan zelf bepalen welke beelden wel en welke niet gedeeld worden. Het gevoel dat een observatie een momentopname is, is daarmee verdwenen.
- Het zelf filmen wordt als minder spannend ervaren dan een live bezoek.
- Een beeld zegt meer dan 1000 woorden
- Analyse van een situatie is makkelijk en kan op heel kleine onderdelen van bijvoorbeeld gedrag.
- Het is goedkoper dan live bezoeken omdat de reistijd en-kosten worden bespaard.
Nadeel kan zijn dat er geen live contact is tussen de leerkrachten en mij. Daarom zal ik vaak een combinatie van live en online voorstellen.
Hoe zorgen we ervoor dat we na dit traject scherp blijven en het team blijven ontwikkelen?
Tijdens het traject gaan we aan de slag met Lesson Study. Met Lesson study organiseer je een situatie waarin twee collega’s samen een les voorbereiden. Een van beide geeft de les, waarbij de ander observeert. Samen voeren de collega’s daarna een reflectiegesprek. De volgende les wisselen zij van rol. Dit is een heel effectieve manier om te werken aan zowel een onderwijskundige en didactische doorgaande lijn in de school, als aan vaardigheidsvergroting van beide leerkrachten. Daarnaast draagt het bij aan een professionele cultuur. Lesson study kan ingezet worden tijdens een begeleidings- of scholingstraject, onder begeleiding van mij of een teamlid.
Ook wanneer er al scholing geweest is, of er gewerkt moet worden aan een doorgaande lijn of professionele cultuur kan Lesson study ingezet worden. Mijn rol is dan vooral het begeleiden van de voorbereidingssessies en eventueel het mee kijken in de praktijk. Hoe dat voor jouw school het beste kan bespreken we.
Ik heb een hele andere visie op het onderwijs dan wat het nu is, sta jij open om hierover mee te denken?
Out-of -the box meedenker en conceptueel denker
Wil je iets heel anders met het onderwijs. Vind je dat dat wat jullie nu doen niet (meer) past bij de school, de maatschappij of de kinderen van nu. Ik begrijp wat je zegt! Ik ben ook zoekend. Dus ik ben dol op sparren, filosoferen en brainstormen. En heel goed in het conceptualiseren van de uitkomst van al het gefilosofeer. Uiteindelijk komen we tot een mooi plan dat we gaan uitproberen.
Er zit e-learning in het traject, kunnen die bijeenkomsten ook live?
Een argument om veel in e-learningsmodules te doen is vooral de flexibiliteit voor de volgers van de modules. Ze drukken niet op margedagen of direct na schooltijd. Iedereen kan binnen een van tevoren vastgestelde tijd de modules volgen. De modules duren maximaal 30 minuten, waardoor deze live uitvoeren een dure aangelegenheid zou kunnen worden door reistijd en kosten. Een groot voordeel van e-learning: terug kijken en heen en weer spelen, is natuurlijk niet mogelijk in een live bijeenkomst.
De e-learningmodules zijn gedurende het traject steeds een paar weken beschikbaar. Kan dat langer?
De modules gaan een voor een open zodat het team een soort druk heeft om de modules wel op tijd uit te voeren. De kennis die is opgedaan in d emodules is nodig om de live bijeenkomsten goed te kunnen volgen. Vaak zal er ook een opdracht gedaan moeten worden in of na de module. De gang moet in het traject blijven evenals de gezamelijkheid. Schoolontwikkeling is een proces waaraan de hele school meedoet.. In overleg is er veel mogelijk als de omstandigheden er naar zijn.
Na afloop van het traject worden de modules allemaal voor 1 jaar beschikbaar gezet zodat eventuele nieuwe collega’s deze nog kunnen volgen.
Je hebt een duidelijke opzet voor het teamscholingstraject, kan ik daar van afwijken?
In principe niet. Het traject is bewezen effectief in deze vorm. Maar we kunnen natuurlijk altijd even kijken naar je wensen en de mogelijkheden. Mocht tijdens het traject iets anders nodig zijn dan gepland, dan passen we in overleg het programma aan. Ik hecht enorm aan de groei van de vaardigheden en kennis. We doen wat werkt voor de school.
Je geeft de mogelijkheid tot online klassenbezoeken, hoe werkt dat?
Tijdens de online bezoeken doe je als directeur de bezoeken. Met een Teams-verbinding op een laptop kijk ik de lessen live mee. We voeren daarna een gesprek waar in jullie live bij elkaar zitten en ik online deelneem. Voordeel hiervan is dat er maar 1 observator in de klas aanwezig is en dat daardoor vaak het stressniveau van de leerkracht wat afneemt. Ander bijkomend voordeel zijn de kosten (geen reistijd en -kosten).
Ik twijfel of ik tijd heb voor de acties die je van mij verwacht tijdens de scholing.
Ik begrijp dat dit programma voelt als een extra inspanning en dat is het wellicht ook. Het is daarom verstandig tijd daarvoor te reserveren in de agenda. De ervaring leert dat directeuren die dat doen een heel hoog rendement halen uit zowel de teamscholing als wel hun eigen ontwikkeling. Het is de moeite dus dubbel en dwars waard. Mocht je nog twijfelen, plan dan even een kennismakingsgesprek in. Dan denk ik met je mee.
Met welke onderwerpen help jij op het gebied van scholing van de leerkracht?
Lezen
Door lezen groeit je kennis, vergroot je inlevingsvermogen en kun je even in een andere wereld zijn. Iedereen kan leren lezen. Iedereen kan het leuk vinden. Wat je ook maar voor vraag hebt rondom lezen: didactiek, resultaten verbeteren, meer differentiëren, groter leesplezier, analyseren van gegevens, doorgaande lijn. Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goede lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen. Ik denk met je mee! Lezen met plezier is voor leerlingen en leerkrachten haalbaar.
Taal
Samenhangend taalonderwijs maakt onderwijs in taal betekenisvol en functioneel. Of je nu de taaldomeinen samenhangend wilt aanbieden of taalvaardigheden wilt koppelen aan thema’s, ik kan je helpen bij het maken van een keuze voor een van beide en de complete scholing en begeleiding verzorgen. Of je nu met of zonder methode werken wilt.
Effectieve instructie
Weten hoe leren werkt, helpt enorm bij het maken van keuzes voor een didactisch model. Elk leerdoel vergt een andere aanpak. Soms kies je het EDI-model of delen daaruit, soms voor onderzoekend leren of spelen. Door ervaring en door scholing weet je precies hoe het voelt en hoe het werkt. Met begeleiding kun je wat je geleerd hebt verstevigen. Uiteindelijk staan alle leerkrachten in het team didactisch sterk in hun schoenen en wordt er echt geleerd door de leerlingen.
Combinatiegroepen
Er zijn allerlei manieren om om te gaan met een combinatiegroep. Het verbinden van doelen, het creëren van ruimte op een dag of in een week, de kunst van het keuzes maken, en het anders kijken naar de leerlingen in je groep (en hun prestaties) helpt daarbij. Het werken in een combinatiegroep vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Daarvoor is kennis, tijd en ruimte nodig. Voor elke school met combinatiegroepen werkt het werken met een blokplanning, is een goed klassenmanagement essentieel en is het op inhoud kunnen analyseren van leerlinggevens de basis.
Thematisch werken of thematiseren
Werken vanuit een thema maakt het onderwijs betekenisvol, rijk en geeft de kans om gedifferentieerd onderwijs te verzorgen. Thematisch werken kan op allerlei manieren: de zaakvakken combineren of ook nog combineren met andere vakken als taal en rekenen. De mate waarin de leerlingen mee bepalen waar het thema over gaat is de mate waarin sprake is van thematisch werken of thematiseren. De keuze hiervoor wordt bepaald door de visie van de school en de samenstelling van een team. Wat past gaan we doen.
Beeldcoaching of coachen met beeld
Soms hebben leerkrachten extra coaching nodig. Dit kan komen doordat ze zelf problemen ervaren in hun groep of omdat het niveau van lesgeven door een externe als risicovol is bestempeld. Het coachen met beeld is dan een mooi middel. De leerkracht ziet zelf het effect van eigen handelen. Wanneer leerkrachten vooral bekrachtigd en zekerder willen worden in eigen handelen is beeldcoaching een prachtige manier. Kleine handelingen, blikken en bijvoorbeeld stembuigingen en het effect daarvan worden geanalyseerd.
Kun je een aantal manieren noemen om ruimte te creëren?
Combinatiegroepen
Het werken in een combinatiegroep zorgt voor ruimte en vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Samen kijken we wat zou kunnen werken voor jouw school en wat daar dan voor nodig is. Uiteindelijk staan er relaxte, didactisch sterke leerkrachten voor elke combinatie in jouw school en krijgen de leerlingen de aandacht die ze verdienen.
Thematisch werken
Wanneer dingen met elkaar samenhangen, krijgen ze (meer) betekenis en is het makkelijker te onthouden. Diepgang wordt bereikt en het geleerde wordt stevig verankerd. Wil je met de hele school thematisch werken of alleen met de onderbouw? Uiteindelijk is er een duidelijke werkwijze afgesproken en vastgelegd en hebben de leerkrachten voldoende gereedschappen in handen om goed thematisch onderwijs vorm te geven dat ook over een aantal jaar nog staat of zelfs doorontwikkeld is.
Samenhangend taalonderwijs
Door te begrijpen hoe de verschillende taalvaardigheden met elkaar samenhangen, is het mogelijk om samenhangend, functioneel, taalonderwijs te geven. Er is een enorme verscheidenheid aan mogelijkheden daarin. De wens die je hebt zullen we uitgebreid bespreken om daarna een plan te maken. Uiteindelijk zijn alle leerkrachten didactisch heel vaardig, is er een werkwijze vastgelegd, zijn alle te halen doelen helder en is er voldoende tijd en ruimte in het rooster om de juiste voorbereidingen te kunnen doen.
Werken met blok-/ thema-/ periodeplanningen
Werken met een planning voor langere tijd, helpt om keuzes te maken, overzicht te hebben, aandacht en tijd te geven aan alle leerlingen en voldoende rust in jezelf. Voor een goede planning heb je kennis nodig van didactiek, leerlijnen en de kinderen. Daarnaast voldoende lef om autonoom keuzes te maken. Per dag houd je meer lesgebonden tijd over en is er bijvoorbeeld ruimte voor observatie. De planning wordt ook gebruikt voor de registratie, overdracht en helpt bij het analyseren van de leerlinggegevens. Hoe een planning er uit ziet, is voor elke school anders. Samen gaan we zoeken naar dat wat werkt voor het hele team. Ik heb ideeën, voorbeelden en ervaring genoeg.
(Verbeterd) gebruik van je taal- of leesmethode
Weten op welke keuzes en principes een methode gemaakt is, helpt bij het goed gebruiken van methodisch materiaal. Door mijn “methode-makers” ervaring en mijn taal-leesspecialisme kan ik heel goed ondersteunen bij het maken van keuzes en het verbeteren van het gebruik van een methode. Leerkrachten zullen weloverwogen, verantwoorde keuzes maken waardoor er effectiever geleerd en gepland kan worden.
Ik heb het heel druk, waarom zou begeleiden van mijn collega’s nu wel lukken?
We maken een duidelijke planning met daarin concrete acties. Ik houd je aangehaakt gedurende het hele traject. Daardoor ervaar je hoe het is als je meer tijd hebt voor de begeleiding van je team. Deze intrinsieke motivatie maakt dat het je bij een volgend scholingsonderwerp beter lukt dan nu. Daarbij is het wel verstandig ruimte in je agenda te maken in de schooljaren dat je deze begeleiding krijgt.
Kun je uitleggen hoe je kunt helpen om het team meer aandacht te geven?
Wat ik je al wel kan vertellen
De combinatie tussen de grote en kleine zorgcyclus is noodzakelijk om heel goed onderwijs te geven. Binnen de grote zorgcyclus maken leerkrachten goede analyses, kiezen voor de juiste interventies en hebben ruimte in hun rooster om die interventies planmatig uit te voeren. Door scholing te geven ondersteun ik bij het verkrijgen van de kennis die daarvoor nodig is. Door te begeleiden bij de praktische vertaalslag van deze kennis, worden leerkrachten vaardig en wendbaar in het maken van goede plannen.
Tijdens de korte zorgcyclus heeft de leerkracht voortdurend zicht op de leerling en handelt daarnaar. Heldere doelen, goede controlevragen, stapsgewijze instructie en bordwerk maken het mogelijk elke dag alle leerlingen te zien en de passende aandacht te geven.
Is het mogelijk om extra/flexibele coaching te krijgen op afstand?
Soms hebben teamleden net iets meer nodig dan in het traject is opgenomen. Soms kost leren en gedragsverandering net meer tijd of moeite. In dat geval is beeldcoaching een mooie manier. Door zelf je eigen beelden te analyseren en te zien wat automatisch heel goed gaat, wat het effect is van je mimiek, taal of instructie, krijg je snel inzicht in eigen handelen. De aandacht gaat vooral uit naar het eigen handelen en het directe effect op de leerling. In een beeldcoachingstraject bepaalt de leerkracht de eigen doelen en wordt gestructureerd gewerkt aan deze doelen. De beelden spreken voor zich en ik begeleid het ontwikkelproces. Een beeldcoachingstraject is een ervaring voor het leven.
Werkbegeleiding (met beeld)
Binnen een scholingstraject wordt standaard met observaties gewerkt. Deze kunnen live uitgevoerd worden met daarna een feedbackgesprek. Deze dragen bij aan het verder ontwikkelen van vaardigheden zoals deze in de scholing zijn aangeleerd.
Daarnaast is het mogelijk de observaties te filmen en in een veilige onlineomgeving (IrisConnect) te analyseren en bespreken. De leerkracht filmt zichzelf met een speciale app op de telefoon, waarna het beeld opgeslagen wordt in de onlineomgeving. Daarin kunnen de leerkracht en ik samen kijken naar de beelden, deze selecteren, analyseren en er een gesprek over voeren. Deze vorm heeft een aantal voordelen boven de live variant van observeren
- De leerkracht kan zelf bepalen welke beelden wel en welke niet gedeeld worden. Het gevoel dat een observatie een momentopname is, is daarmee verdwenen.
- Het zelf filmen wordt als minder spannend ervaren dan een live bezoek.
- Een beeld zegt meer dan 1000 woorden
- Analyse van een situatie is makkelijk en kan op heel kleine onderdelen van bijvoorbeeld gedrag.
- Het is goedkoper dan live bezoeken omdat de reistijd en-kosten worden bespaard.
Nadeel kan zijn dat er geen live contact is tussen de leerkrachten en mij. Daarom zal ik vaak een combinatie van live en online voorstellen.
Hoe zorgen we ervoor dat we na dit traject scherp blijven en het team blijven ontwikkelen?
Tijdens het traject gaan we aan de slag met Lesson Study. Met Lesson study organiseer je een situatie waarin twee collega’s samen een les voorbereiden. Een van beide geeft de les, waarbij de ander observeert. Samen voeren de collega’s daarna een reflectiegesprek. De volgende les wisselen zij van rol. Dit is een heel effectieve manier om te werken aan zowel een onderwijskundige en didactische doorgaande lijn in de school, als aan vaardigheidsvergroting van beide leerkrachten. Daarnaast draagt het bij aan een professionele cultuur. Lesson study kan ingezet worden tijdens een begeleidings- of scholingstraject, onder begeleiding van mij of een teamlid.
Ook wanneer er al scholing geweest is, of er gewerkt moet worden aan een doorgaande lijn of professionele cultuur kan Lesson study ingezet worden. Mijn rol is dan vooral het begeleiden van de voorbereidingssessies en eventueel het mee kijken in de praktijk. Hoe dat voor jouw school het beste kan bespreken we.
Ik heb een hele andere visie op het onderwijs dan wat het nu is, sta jij open om hierover mee te denken?
Out-of -the box meedenker en conceptueel denker
Wil je iets heel anders met het onderwijs. Vind je dat dat wat jullie nu doen niet (meer) past bij de school, de maatschappij of de kinderen van nu. Ik begrijp wat je zegt! Ik ben ook zoekend. Dus ik ben dol op sparren, filosoferen en brainstormen. En heel goed in het conceptualiseren van de uitkomst van al het gefilosofeer. Uiteindelijk komen we tot een mooi plan dat we gaan uitproberen.
Er zit e-learning in het traject, kunnen die bijeenkomsten ook live?
Een argument om veel in e-learningsmodules te doen is vooral de flexibiliteit voor de volgers van de modules. Ze drukken niet op margedagen of direct na schooltijd. Iedereen kan binnen een van tevoren vastgestelde tijd de modules volgen. De modules duren maximaal 30 minuten, waardoor deze live uitvoeren een dure aangelegenheid zou kunnen worden door reistijd en kosten. Een groot voordeel van e-learning: terug kijken en heen en weer spelen, is natuurlijk niet mogelijk in een live bijeenkomst.
De e-learningmodules zijn gedurende het traject steeds een paar weken beschikbaar. Kan dat langer?
De modules gaan een voor een open zodat het team een soort druk heeft om de modules wel op tijd uit te voeren. De kennis die is opgedaan in d emodules is nodig om de live bijeenkomsten goed te kunnen volgen. Vaak zal er ook een opdracht gedaan moeten worden in of na de module. De gang moet in het traject blijven evenals de gezamelijkheid. Schoolontwikkeling is een proces waaraan de hele school meedoet.. In overleg is er veel mogelijk als de omstandigheden er naar zijn.
Na afloop van het traject worden de modules allemaal voor 1 jaar beschikbaar gezet zodat eventuele nieuwe collega’s deze nog kunnen volgen.
Je hebt een duidelijke opzet voor het teamscholingstraject, kan ik daar van afwijken?
In principe niet. Het traject is bewezen effectief in deze vorm. Maar we kunnen natuurlijk altijd even kijken naar je wensen en de mogelijkheden. Mocht tijdens het traject iets anders nodig zijn dan gepland, dan passen we in overleg het programma aan. Ik hecht enorm aan de groei van de vaardigheden en kennis. We doen wat werkt voor de school.
Je geeft de mogelijkheid tot online klassenbezoeken, hoe werkt dat?
Tijdens de online bezoeken doe je als directeur de bezoeken. Met een Teams-verbinding op een laptop kijk ik de lessen live mee. We voeren daarna een gesprek waar in jullie live bij elkaar zitten en ik online deelneem. Voordeel hiervan is dat er maar 1 observator in de klas aanwezig is en dat daardoor vaak het stressniveau van de leerkracht wat afneemt. Ander bijkomend voordeel zijn de kosten (geen reistijd en -kosten).
Ik twijfel of ik tijd heb voor de acties die je van mij verwacht tijdens de scholing.
Ik begrijp dat dit programma voelt als een extra inspanning en dat is het wellicht ook. Het is daarom verstandig tijd daarvoor te reserveren in de agenda. De ervaring leert dat directeuren die dat doen een heel hoog rendement halen uit zowel de teamscholing als wel hun eigen ontwikkeling. Het is de moeite dus dubbel en dwars waard. Mocht je nog twijfelen, plan dan even een kennismakingsgesprek in. Dan denk ik met je mee.
Met welke onderwerpen help jij op het gebied van scholing van de leerkracht?
Lezen
Door lezen groeit je kennis, vergroot je inlevingsvermogen en kun je even in een andere wereld zijn. Iedereen kan leren lezen. Iedereen kan het leuk vinden. Wat je ook maar voor vraag hebt rondom lezen: didactiek, resultaten verbeteren, meer differentiëren, groter leesplezier, analyseren van gegevens, doorgaande lijn. Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goede lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen. Ik denk met je mee! Lezen met plezier is voor leerlingen en leerkrachten haalbaar.
Taal
Samenhangend taalonderwijs maakt onderwijs in taal betekenisvol en functioneel. Of je nu de taaldomeinen samenhangend wilt aanbieden of taalvaardigheden wilt koppelen aan thema’s, ik kan je helpen bij het maken van een keuze voor een van beide en de complete scholing en begeleiding verzorgen. Of je nu met of zonder methode werken wilt.
Effectieve instructie
Weten hoe leren werkt, helpt enorm bij het maken van keuzes voor een didactisch model. Elk leerdoel vergt een andere aanpak. Soms kies je het EDI-model of delen daaruit, soms voor onderzoekend leren of spelen. Door ervaring en door scholing weet je precies hoe het voelt en hoe het werkt. Met begeleiding kun je wat je geleerd hebt verstevigen. Uiteindelijk staan alle leerkrachten in het team didactisch sterk in hun schoenen en wordt er echt geleerd door de leerlingen.
Combinatiegroepen
Er zijn allerlei manieren om om te gaan met een combinatiegroep. Het verbinden van doelen, het creëren van ruimte op een dag of in een week, de kunst van het keuzes maken, en het anders kijken naar de leerlingen in je groep (en hun prestaties) helpt daarbij. Het werken in een combinatiegroep vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Daarvoor is kennis, tijd en ruimte nodig. Voor elke school met combinatiegroepen werkt het werken met een blokplanning, is een goed klassenmanagement essentieel en is het op inhoud kunnen analyseren van leerlinggevens de basis.
Thematisch werken of thematiseren
Werken vanuit een thema maakt het onderwijs betekenisvol, rijk en geeft de kans om gedifferentieerd onderwijs te verzorgen. Thematisch werken kan op allerlei manieren: de zaakvakken combineren of ook nog combineren met andere vakken als taal en rekenen. De mate waarin de leerlingen mee bepalen waar het thema over gaat is de mate waarin sprake is van thematisch werken of thematiseren. De keuze hiervoor wordt bepaald door de visie van de school en de samenstelling van een team. Wat past gaan we doen.
Beeldcoaching of coachen met beeld
Soms hebben leerkrachten extra coaching nodig. Dit kan komen doordat ze zelf problemen ervaren in hun groep of omdat het niveau van lesgeven door een externe als risicovol is bestempeld. Het coachen met beeld is dan een mooi middel. De leerkracht ziet zelf het effect van eigen handelen. Wanneer leerkrachten vooral bekrachtigd en zekerder willen worden in eigen handelen is beeldcoaching een prachtige manier. Kleine handelingen, blikken en bijvoorbeeld stembuigingen en het effect daarvan worden geanalyseerd.
Kun je een aantal manieren noemen om ruimte te creëren?
Combinatiegroepen
Het werken in een combinatiegroep zorgt voor ruimte en vraagt out-of-the-box denken, lef en creativiteit. Samen kijken we wat zou kunnen werken voor jouw school en wat daar dan voor nodig is. Uiteindelijk staan er relaxte, didactisch sterke leerkrachten voor elke combinatie in jouw school en krijgen de leerlingen de aandacht die ze verdienen.
Thematisch werken
Wanneer dingen met elkaar samenhangen, krijgen ze (meer) betekenis en is het makkelijker te onthouden. Diepgang wordt bereikt en het geleerde wordt stevig verankerd. Wil je met de hele school thematisch werken of alleen met de onderbouw? Uiteindelijk is er een duidelijke werkwijze afgesproken en vastgelegd en hebben de leerkrachten voldoende gereedschappen in handen om goed thematisch onderwijs vorm te geven dat ook over een aantal jaar nog staat of zelfs doorontwikkeld is.
Samenhangend taalonderwijs
Door te begrijpen hoe de verschillende taalvaardigheden met elkaar samenhangen, is het mogelijk om samenhangend, functioneel, taalonderwijs te geven. Er is een enorme verscheidenheid aan mogelijkheden daarin. De wens die je hebt zullen we uitgebreid bespreken om daarna een plan te maken. Uiteindelijk zijn alle leerkrachten didactisch heel vaardig, is er een werkwijze vastgelegd, zijn alle te halen doelen helder en is er voldoende tijd en ruimte in het rooster om de juiste voorbereidingen te kunnen doen.
Werken met blok-/ thema-/ periodeplanningen
Werken met een planning voor langere tijd, helpt om keuzes te maken, overzicht te hebben, aandacht en tijd te geven aan alle leerlingen en voldoende rust in jezelf. Voor een goede planning heb je kennis nodig van didactiek, leerlijnen en de kinderen. Daarnaast voldoende lef om autonoom keuzes te maken. Per dag houd je meer lesgebonden tijd over en is er bijvoorbeeld ruimte voor observatie. De planning wordt ook gebruikt voor de registratie, overdracht en helpt bij het analyseren van de leerlinggegevens. Hoe een planning er uit ziet, is voor elke school anders. Samen gaan we zoeken naar dat wat werkt voor het hele team. Ik heb ideeën, voorbeelden en ervaring genoeg.
(Verbeterd) gebruik van je taal- of leesmethode
Weten op welke keuzes en principes een methode gemaakt is, helpt bij het goed gebruiken van methodisch materiaal. Door mijn “methode-makers” ervaring en mijn taal-leesspecialisme kan ik heel goed ondersteunen bij het maken van keuzes en het verbeteren van het gebruik van een methode. Leerkrachten zullen weloverwogen, verantwoorde keuzes maken waardoor er effectiever geleerd en gepland kan worden.
Ik heb het heel druk, waarom zou begeleiden van mijn collega’s nu wel lukken?
We maken een duidelijke planning met daarin concrete acties. Ik houd je aangehaakt gedurende het hele traject. Daardoor ervaar je hoe het is als je meer tijd hebt voor de begeleiding van je team. Deze intrinsieke motivatie maakt dat het je bij een volgend scholingsonderwerp beter lukt dan nu. Daarbij is het wel verstandig ruimte in je agenda te maken in de schooljaren dat je deze begeleiding krijgt.
Kun je uitleggen hoe je kunt helpen om het team meer aandacht te geven?
Wat ik je al wel kan vertellen
De combinatie tussen de grote en kleine zorgcyclus is noodzakelijk om heel goed onderwijs te geven. Binnen de grote zorgcyclus maken leerkrachten goede analyses, kiezen voor de juiste interventies en hebben ruimte in hun rooster om die interventies planmatig uit te voeren. Door scholing te geven ondersteun ik bij het verkrijgen van de kennis die daarvoor nodig is. Door te begeleiden bij de praktische vertaalslag van deze kennis, worden leerkrachten vaardig en wendbaar in het maken van goede plannen.
Tijdens de korte zorgcyclus heeft de leerkracht voortdurend zicht op de leerling en handelt daarnaar. Heldere doelen, goede controlevragen, stapsgewijze instructie en bordwerk maken het mogelijk elke dag alle leerlingen te zien en de passende aandacht te geven.
Is het mogelijk om extra/flexibele coaching te krijgen op afstand?
Soms hebben teamleden net iets meer nodig dan in het traject is opgenomen. Soms kost leren en gedragsverandering net meer tijd of moeite. In dat geval is beeldcoaching een mooie manier. Door zelf je eigen beelden te analyseren en te zien wat automatisch heel goed gaat, wat het effect is van je mimiek, taal of instructie, krijg je snel inzicht in eigen handelen. De aandacht gaat vooral uit naar het eigen handelen en het directe effect op de leerling. In een beeldcoachingstraject bepaalt de leerkracht de eigen doelen en wordt gestructureerd gewerkt aan deze doelen. De beelden spreken voor zich en ik begeleid het ontwikkelproces. Een beeldcoachingstraject is een ervaring voor het leven.
Werkbegeleiding (met beeld)
Binnen een scholingstraject wordt standaard met observaties gewerkt. Deze kunnen live uitgevoerd worden met daarna een feedbackgesprek. Deze dragen bij aan het verder ontwikkelen van vaardigheden zoals deze in de scholing zijn aangeleerd.
Daarnaast is het mogelijk de observaties te filmen en in een veilige onlineomgeving (IrisConnect) te analyseren en bespreken. De leerkracht filmt zichzelf met een speciale app op de telefoon, waarna het beeld opgeslagen wordt in de onlineomgeving. Daarin kunnen de leerkracht en ik samen kijken naar de beelden, deze selecteren, analyseren en er een gesprek over voeren. Deze vorm heeft een aantal voordelen boven de live variant van observeren
- De leerkracht kan zelf bepalen welke beelden wel en welke niet gedeeld worden. Het gevoel dat een observatie een momentopname is, is daarmee verdwenen.
- Het zelf filmen wordt als minder spannend ervaren dan een live bezoek.
- Een beeld zegt meer dan 1000 woorden
- Analyse van een situatie is makkelijk en kan op heel kleine onderdelen van bijvoorbeeld gedrag.
- Het is goedkoper dan live bezoeken omdat de reistijd en-kosten worden bespaard.
Nadeel kan zijn dat er geen live contact is tussen de leerkrachten en mij. Daarom zal ik vaak een combinatie van live en online voorstellen.
Hoe zorgen we ervoor dat we na dit traject scherp blijven en het team blijven ontwikkelen?
Tijdens het traject gaan we aan de slag met Lesson Study. Met Lesson study organiseer je een situatie waarin twee collega’s samen een les voorbereiden. Een van beide geeft de les, waarbij de ander observeert. Samen voeren de collega’s daarna een reflectiegesprek. De volgende les wisselen zij van rol. Dit is een heel effectieve manier om te werken aan zowel een onderwijskundige en didactische doorgaande lijn in de school, als aan vaardigheidsvergroting van beide leerkrachten. Daarnaast draagt het bij aan een professionele cultuur. Lesson study kan ingezet worden tijdens een begeleidings- of scholingstraject, onder begeleiding van mij of een teamlid.
Ook wanneer er al scholing geweest is, of er gewerkt moet worden aan een doorgaande lijn of professionele cultuur kan Lesson study ingezet worden. Mijn rol is dan vooral het begeleiden van de voorbereidingssessies en eventueel het mee kijken in de praktijk. Hoe dat voor jouw school het beste kan bespreken we.
Ik heb een hele andere visie op het onderwijs dan wat het nu is, sta jij open om hierover mee te denken?
Out-of -the box meedenker en conceptueel denker
Wil je iets heel anders met het onderwijs. Vind je dat dat wat jullie nu doen niet (meer) past bij de school, de maatschappij of de kinderen van nu. Ik begrijp wat je zegt! Ik ben ook zoekend. Dus ik ben dol op sparren, filosoferen en brainstormen. En heel goed in het conceptualiseren van de uitkomst van al het gefilosofeer. Uiteindelijk komen we tot een mooi plan dat we gaan uitproberen.
Er zit e-learning in het traject, kunnen die bijeenkomsten ook live?
Een argument om veel in e-learningsmodules te doen is vooral de flexibiliteit voor de volgers van de modules. Ze drukken niet op margedagen of direct na schooltijd. Iedereen kan binnen een van tevoren vastgestelde tijd de modules volgen. De modules duren maximaal 30 minuten, waardoor deze live uitvoeren een dure aangelegenheid zou kunnen worden door reistijd en kosten. Een groot voordeel van e-learning: terug kijken en heen en weer spelen, is natuurlijk niet mogelijk in een live bijeenkomst.
De e-learningmodules zijn gedurende het traject steeds een paar weken beschikbaar. Kan dat langer?
De modules gaan een voor een open zodat het team een soort druk heeft om de modules wel op tijd uit te voeren. De kennis die is opgedaan in d emodules is nodig om de live bijeenkomsten goed te kunnen volgen. Vaak zal er ook een opdracht gedaan moeten worden in of na de module. De gang moet in het traject blijven evenals de gezamelijkheid. Schoolontwikkeling is een proces waaraan de hele school meedoet.. In overleg is er veel mogelijk als de omstandigheden er naar zijn.
Na afloop van het traject worden de modules allemaal voor 1 jaar beschikbaar gezet zodat eventuele nieuwe collega’s deze nog kunnen volgen.
Je hebt een duidelijke opzet voor het teamscholingstraject, kan ik daar van afwijken?
In principe niet. Het traject is bewezen effectief in deze vorm. Maar we kunnen natuurlijk altijd even kijken naar je wensen en de mogelijkheden. Mocht tijdens het traject iets anders nodig zijn dan gepland, dan passen we in overleg het programma aan. Ik hecht enorm aan de groei van de vaardigheden en kennis. We doen wat werkt voor de school.
Je geeft de mogelijkheid tot online klassenbezoeken, hoe werkt dat?
Tijdens de online bezoeken doe je als directeur de bezoeken. Met een Teams-verbinding op een laptop kijk ik de lessen live mee. We voeren daarna een gesprek waar in jullie live bij elkaar zitten en ik online deelneem. Voordeel hiervan is dat er maar 1 observator in de klas aanwezig is en dat daardoor vaak het stressniveau van de leerkracht wat afneemt. Ander bijkomend voordeel zijn de kosten (geen reistijd en -kosten).
Ben jij klaar om je school te transformeren
naar een omgeving waar met veel rust, ruimte en plezier
de beste resultaten worden behaald?