Inspirerend leesonderwijs
Lezen met plezier, begrijpen, groeien en goede resultaten behalen
Op jouw school alle leerlingen gemotiveerde, goed begrijpende lezers. Dat kan op veel verschillende manieren: bijvoorbeeld door Close reading met zelf gezochte teksten, goed gebruik van een methode, thematisch werken, samenhangend met technisch lezen of wellicht een combinatie tussen deze. Wat het best past bij de leerlingen, de schoolvisie en het team gaan we doen
Door de komst van het nieuwe curriculum zijn er veel nieuwe methodes op de markt. Allemaal hebben ze net andere keuzes gemaakt. Daarnaast wordt er veel geschreven over nut en noodzaak van methodes. Ik kan je helpen een wel overwogen keuze te maken voor een aanpak die bij jouw school past.
Jarenlang hebben leerkrachten gedacht dat goed leesonderwijs vooral draaide om veel instructie geven en veel oefenen. Nu lijkt de focus verschoen naar kennis als het ei van Columbus.
Uit mijn ervaring als onderwijsadviseur heb ik één ding geleerd: geen leerlingen met het badwater weggooien en blind achter nieuwe ideeën aan lopen, maar een goede combinatie van oude en nieuwe aanpakken te maken, afgestemd op wat een schoolteam aankan. Er is geen eenvoudige weg naar Rome; voor elke school kan een andere werkwijze effectief zijn. Benieuwd? Lees dan verder. Even sparren?
Lezen met plezier, begrijpen, groeien en goede resultaten behalen
De Pirls- en Pisa-resultaten doen veel stof opwaaien. Hoe het ook zij: Nederlandse leerlingen vinden lezen steeds minder leuk en worden er ook niet veel beter in. Verschillende aanpakken en methoden worden gepropageerd en op de markt gebracht, waardoor het moeilijk is om de juiste keuze te maken. Dat het anders moet is helder.
Jarenlang hebben leerkrachten gedacht dat goed leesonderwijs vooral draaide om veel instructie geven en veel oefenen. Nu lijkt de focus te verschuiven naar kennis als het ei van Columbus.
Uit mijn ervaring als onderwijsadviseur heb ik één ding geleerd: geen leerlingen met het badwater weggooien en om blind achter nieuwe ideeën aan te lopen, maar een goede combinatie van oude en nieuwe aanpakken te maken, afgestemd op wat een schoolteam aankan. Er is geen eenvoudige weg naar Rome; voor elke school kan een andere werkwijze effectief zijn. Benieuwd? Lees dan verder. Even sparren?
De baas over het aanbod
Leerkrachten begrijpen hoe een aanbod opgebouwd, zodat ze deze optimaal en effectief kunnen inzetten.
Leerkrachten analyseren en selecteren de juiste teksten en materialen, zodat leerlingen gemotiveerd en interactief met de stof aan de slag kunnen.
Een schoolteam ontwikkelt een gezamenlijke taal en cultuur, zodat consistent en effectief lesgegeven kan worden zonder vaste methode.
“Je openheid gecombineerd met duidelijkheid, empathie en parate vakkennis maken dat leerkrachten jouw tips en feedback makkelijk ter harte nemen. Het ‘inhuren’ van jou voelde al snel als het hebben van een waardevolle expert-collega in het team, iemand met wie je goed kunt sparren en die eerlijk en duidelijk is”.
Ruimte nemen om je eigen route te bepalen
Om de ruimte te voelen, je eigen route te bepalen, heb je kennis nodig van didactiek, rijke teksten, samenwerkingsvormen en de laatste inzichten uit onderzoek over effectiviteit.
Een van die inzichten is dat de scheiding tussen technisch en begrijpend lezen minder aanwezig moet zijn. Technisch lezen is de vaardigheid die je nodig hebt om te begrijpen wat je leest: dat is immers het doel van lezen. Een duidelijk aanbod en afgesproken werkwijze voor lezen in de school is noodzakelijk om goede resultaten te halen: Met plezier en vlot lezende leerlingen die diepgaand begrijpen wat zij lezen en daarover in gesprek kunnen gaan.
Neemt niet weg dat technisch lezen anders aangeleerd wordt dan begrijpend lezen. De beide vaardigheden vragen andere didactische keuzes, maar kunnen in samenhang aangeboden en geoefend worden.
Om dat aanbod te kunnen vorm geven zijn er grofweg drie wegen die bewandeld kunnen worden:
1 Werken met een methode voor lezen
Wanneer je wilt werkt met een methode is het eerst al de keuze voor een passende methode. De verschillen lijken minimaal te worden tussen methodes en toch is dat zowel in praktische zin als in conceptuele zin niet waar. Het is belangrijk zelf te weten als school wat je belangrijk vindt, wat je visie is op leesonderwijs en lezen in algemene zin. Daarnaast is het van belang de uitgangspunten en uitwerkingen van een potentiële methode goed te onderscheiden om te kunnen bepalen of een methode geschikt is voor je school.
Wil je ondersteuning bij de keuze van een methode dan kijken we eerst naar de kernwaarden van de school en de wensen die er leven binnen het team. Als conceptauteur van meerdere methodes ben ik gewend conceptueel naar materialen te kijken. Ik kan je daardoor goed informeren en ondersteunen bij de keuze.
2 Werken met een methode voor lezen aangevuld met eigen teksten
Wanneer je werkt met een methode en je wilt bijvoorbeeld meer thematisch werken of meer doen met jeugdliteratuur dan is het werken met extra teksten naast je methode vaak gewenst. De teksten kunnen gekozen worden omdat er diepgravend in gelezen zal worden of omdat ze technisch herhaald gelezen gaan worden. Dit stelt andere eisen aan de teksten en andere eisen aan de les die er mee gegeven gaat worden. Om op deze manier onderwijs te ontwerpen heeft een team verschillende vaardigheden nodig. Waaronder bijvoorbeeld het kunnen bepalen of een tekst geschikt is en het bouwen van lessen rondom die tekst. De scholing en begeleiding is deze situatie zal vooral gericht zijn op de praktische vaardigheden van het kiezen van teksten en het maken van lessen daaromheen.
3 Werken met een heel eigen aanbod
Wil je helemaal zonder methode werken, dan begin je met het uitdenken van een concept: wat wil je dat er in de lessen komt, welke leerlijn zet je uit en welke didactische keuzes maak je. Dit is een proces dat niet met een voltallig team hoeft te gebeuren. Is het concept eenmaal klaar dan is het van belang dat het team vaardig wordt in het kiezen van teksten en het maken van lessen, het monitoren van ontwikkeling en het anticiperen op verschillen tussen leerlingen. Het op deze manier een aanbod maken, zorgen dat het team vaardig wordt en degelijk vastleggen van de werkwijze, vraagt een grote inspanning van de school, maar levert vaak een prachtig gedragen aanbod op waar heel goed en enthousiast les mee wordt gegeven. Alleen in een professionele, op ontwikkeling gerichte cultuur kunnen scholen deze werkwijze volhouden. Het is daarom cruciaal dat de hele school precies weet wat er didactisch verwacht wordt. Een begeleidingstraject moet een duidelijk borgingsaspect bevatten, en het creëren van een gezamenlijke taal en gedragslijn is noodzakelijk. Benieuwd wat ik voor jou kan betekenen?
Wat je kunt verwachten
Meer zelfvertrouwen door kennis
Door een stevige kennisbasis kan met meer vertrouwen gehandeld worden en kunnen weloverwogen beslissingen genomen worden voor het welzijn van de kinderen en het succes van de school.
Ruimte in het programma
Leren kost tijd en ruimte en die moet er zijn. Door ruimte in het hoofd en de omgeving te creëren is het mogelijk om kennis goed in te zetten. Ruimte in het programma, in de dagindeling, in het hoofd helpt om bewustere keuzes te maken en resultaat te halen.
Verrijken en verdiepen door momenten van rust
Een van de grootste geschenken die je jezelf kunnen geven als onderwijsprofessional is momenten van rust en reflectie. Door rust te nemen kunnen je je gedachten ordenen, creativiteit stimuleren en nieuwe inzichten verwerven die het werk verrijken en verdiepen. Neem bewust tijd voor observatie, reflectie en ontspanning.
Meer aandacht
Met meer rust is makkelijker aandacht te hebben voor alles om je heen. De taak die je jezelf gaf, de leerling die anders doet dan anders. Met aandacht ergens naar luisteren of kijken, levert interessante inzichten en kennis op.
Tijd slim besteden
Deel je tijd slim in en gebruik deze goed. Door aandacht te hebben voor de dingen om je heen kun je prioriteiten stellen. Je bepaalt zo zelf waar je je tijd aan wilt besteden.
Creativiteit ontwikkelen
Een hoge mate van creativiteit ontstaat zodra je tot rust komt. Out of the box denken en problemen oplossen wordt makkelijker. Wat weer bijdraagt aan je kennis, de ruimte die je kunt nemen, de rust die je voelt en de aandacht die je daarmee geven kunt.
Hoe werkt het
We beginnen met een kennismakingsgesprek om te beoordelen waar jullie school momenteel staat en welke richting jullie willen opgaan. We focussen op de gebieden waar de grootste winst te behalen is. Rust, tijd, aandacht en ruimte zijn voor mij belangrijke aspecten. Dat zie je terug in mijn werkwijze, omdat ik geloof dat dit de controle en de creativiteit ten goede komt.
Een effectieve aanpak voor leesonderwijs vereist meer dan alleen scholing. Daarom besteden we voldoende tijd aan het maken van een schooleigen traject. Afhankelijk van de situatie van de school en de gestelde doelen kies je voor een traject. En traject bestaat uit 1, 2 of meer jaren.
Elk traject heeft een aantal vaste interventies:
Zo beginnen we met een live scholingsbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst krijg het team de eerste informatie en maken we kennis met elkaar. In die bijeenkomst worden de eerste persoonlijke- en schooldoelen vastgesteld.
Verder bestaat het traject uit de volgende onderdelen:
- Minicolleges met opdrachten in een e-learningomgeving;
- Live Lesson study met mij en Lesson study begeleid door collega’s in de school;
- Live en online klassenbezoeken met begeleidingsgesprekken;
- Live bijeenkomsten voor onderwerpen die zich daar goed voor lenen. Doorslaggevend daarin is de noodzaak om als team live bij elkaar te zitten;
- Diverse online en live overleggen met een werkgroep (indien aanwezig) en het MT;
- Diverse tussentijdse mini-opdrachten aan team en directie om de ontwikkeling gaande te houden;
- Digitale feedback op uitgewerkte opdrachten en lessen.
De schoolgrootte bepaalt de uiteindelijke inhoudelijke opzet en de prijs van een traject. Na een kennismakingsgesprek maak ik een vrijblijvende offerte met daarin een duidelijke beschrijving van het traject en de verwachtingen die je van mij kunt hebben en die ik van jullie heb. Zo kunnen we een fijne samenwerking aangaan die het resultaat oplevert dat je voor ogen hebt.
Hoe werkt het
We beginnen met een kennismakingsgesprek om te beoordelen waar jullie school momenteel staat en welke richting jullie willen opgaan. We focussen op de gebieden waar de grootste winst te behalen is. Rust, tijd, aandacht en ruimte zijn voor mij belangrijke aspecten. Dat zie je terug in mijn werkwijze, omdat ik geloof dat dit de controle en de creativiteit ten goede komt.
Een effectieve aanpak voor leesonderwijs vereist meer dan alleen scholing. Daarom besteden we tijd aan gezamenlijke lesvoorbereidingen, lesobservaties en nagesprekken. Samen met jouw team ontwikkelen we de beste strategieën om van alle leerlingen sterke begrijpend lezers te maken.
“Op mijn school worden excellente resultaten behaald en heeft jouw werkwijze enorm bijgedragen aan een professionele cultuur waarin leerkrachten inmiddels zélf de touwtjes in handen hebben”.
Welk onderwerp je mij ook voor vraagt. Dit is wat je in elk geval krijgt:
Activiteit
Een actieve betrokkenheid en heel veel kennis en ervaring. Ik kan snel, praktisch en out of the box denken. De praktische haalbaarheid van dingen test ik graag samen met je uit.
Bevlogenheid
Mijn hart gaat uit naar onderwijs, naar de leerkracht die het verschil kan maken. Met mijn hele ziel en zaligheid verbind ik mij aan prachtig onderwijs waarvan iedereen profiteert, niet alleen de leerling.
Vrijheid
We permitteren ons de vrijheid en de rust om oplossingen te bedenken die bij jou en je situatie passen. Daarbij hou ik de onderwijskundige en didactische kaders in het oog zodat de vrijheid ook echt vrij kan zijn.
Geloof
Ik doe alleen waar ik in geloof. Mijn hoofd en gevoel zijn samen mijn graadmeter. Voelt het goed en geloof ik erin, dan ga ik er voor. Ik geloof in de ontwikkelkracht van mensen en denk mee in wat jij wilt ontwikkelen.
Authenticiteit
Het werkt het fijnst als we allebei onszelf kunnen zijn. Ik investeer daarom in je leren kennen en grip krijgen op jouw situatie. Je krijgt van mij openheid, eerlijkheid en vertrouwen.
Veelgestelde vragen
Wat kost een begeleidingstraject?
Omdat we samen een eigen route gaan bepalen, met een eigen eindpunt, is dat niet zomaar te zeggen. Een traject bestaat uit een aantal vaste elementen, maar het exacte aantal en de planning daarvan bepalen we samen. Wil je precies weten wat ik voor jou kan betekenen, maak dan een afspraak met mij.
Jij hebt meegewerkt aan verschillende methodes voor begrijpend lezen, heb je daarom voorkeur? En kun je ons met een andere methode dan wel goed begeleiden?
Welke methode je ook hebt, ik heb maar één doel: goed onderwijs. Goed onderwijs is dat wat past bij de school en de leerlingpopulatie. Ondanks dat ik meewerk(te) aan methodes, blijf ik onafhankelijk onderwijsadviseur en hecht sterk aan dat te blijven.
Als je ons gaat helpen met de keuze voor een methode, ga je ons dan een van de methodes aanraden waar je zelf aan hebt meegewerkt?
Nee, zoals in het antwoord hierboven. Ik heb geen aandelen in welke methode dan ook. Ik ben en blijf onafhankelijk adviseur. Het is een voordeel tijdens het kiezen van een methode dat ik ook conceptauteur ben, ik weet daarom hoe methodes tot stand komen en welke conceptuele keuzes er in een methode gemaakt zijn. Het is voor een keuze heel helpend als je een goed beeld hebt van de gemaakte keuzes om te kunnen bepalen of de methode uiteindelijk passend is voor jouw school.
Kunnen we een volledig Close Reading-traject bij jou volgen?
Dat kan, maar ik kijk graag naar de match tussen de aanpak, de mogelijkheden van het team en de haalbaarheid van het werken met Close Reading op lange termijn. Als we allemaal overtuigd zijn van het feit dat jullie dit voor de komende jaren zien zitten, dan beginnen we eraan!
Heb je ervaring met scholen die begrijpend lezen helemaal zonder methode willen doen?
Ja, zowel met scholen die volledig thematisch werken als scholen die lezen gekoppeld hebben aan de zaakvakmethode. Ook scholen die geïntegreerd taalonderwijs geven, heb ik intensief begeleid. Daarin is begrijpend lezen soms een aanjager voor de rest van het taalonderwijs geworden. Ik vind het leuk om mee te denken over een aanpak die er nog niet is, maar die passend moet worden voor de wensen van de school. (Ik denk niet voor niets mee met uitgeverijen; een nieuw concept bedenken vind ik geweldig!)
Jij wilt toch ook van al je leerlingen en leerkrachten lezers maken?