Samenhangend taalonderwijs
Prachtig, betekenisvol en functioneel taalonderwijs in een logische samenhang
Met de komst van het nieuwe curriculum staat de term ‘samenhang’ straks in de wet. Taal is communicatie en in een natuurlijke situatie pas je daarin allerlei taalvaardigheden toe. In het onderwijs hebben we die uit elkaar getrokken. Het is tijd deze weer samen te voegen voor functioneel en betekenisvol onderwijs. Even sparren?
Prachtig, betekenisvol en functioneel taalonderwijs in een logische samenhang
Met de komst van het nieuwe curriculum staat de term ‘samenhang’ straks in de wet. Taal is communicatie en in een natuurlijke situatie pas je daarin allerlei taalvaardigheden toe. In het onderwijs hebben we die uit elkaar getrokken. Het is tijd deze weer samen te voegen voor functioneel en betekenisvol onderwijs. Even sparren?
Werken in samenhang = betekenisvol en effectief onderwijs
Leerkrachten hebben kennis van de didactiek die past bij verschillende taalvaardigheden.
Leerkrachten geven betekenisvol en functioneel taalonderwijs
Leerkrachten geven zelf geschreven samenhangende taallessen óf maken optimaal gebruik van een geïntegreerde methode.
De school heeft een visie op samenhangend taalonderwijs.
De school heeft een werkwijze vastgesteld voor het geven van samenhangend onderwijs.
“Je openheid gecombineerd met duidelijkheid, empathie en parate vakkennis maken dat leerkrachten jouw tips en feedback makkelijk ter harte nemen. Het ‘inhuren’ van jou voelde al snel als het hebben van een waardevolle expert-collega in het team, iemand met wie je goed kunt sparren en die eerlijk en duidelijk is”.
Wat samenhangend taalonderwijs jou oplevert
Vanuit de wetenschap dat taal communicatie is, is het best vreemd dat we onderwijs geven in alle taalvaardigheden afzonderlijk. Taalvaardigheden hangen nauw met elkaar samen. Bijvoorbeeld: kennis hebben van tekstopbouw, taalgebruik en tekstsoorten helpt bij het begrijpen van teksten, maar ook bij het schrijven van teksten. Zien hoe een ander presenteert en daar instructie op krijgen, leert zelf goed presenteren. Kennis hebben van de vakdidactiek, die voor schrijven anders is dan voor begrijpend lezen, spelling of bijvoorbeeld lezen is nodig om samenhangend taalonderwijs vorm te kunnen geven. Belangrijk daarnaast is het communiceren met een doel, in een zo levensecht mogelijke situatie. Dat is betekenisvol en functioneel onderwijs!
et schrijven van teksten. Zien hoe een ander presenteert en daar instructie op krijgen, leert zelf goed presenteren. Kennis hebben van de vakdidactiek, die voor schrijven anders is dan voor begrijpend lezen, spelling of bijvoorbeeld lezen is nodig om samenhangend taalonderwijs vorm te kunnen geven. Belangrijk daarnaast is het communiceren met een doel, in een zo levensecht mogelijke situatie. Dat is betekenisvol en functioneel onderwijs!
Wat je kunt verwachten
Meer zelfvertrouwen door kennis
Door een stevige kennisbasis kan met meer vertrouwen gehandeld worden. Daardoor kunnen weloverwogen beslissingen genomen worden voor het welzijn van de kinderen en het succes van de school.
Ruimte in het programma
Leren kost tijd en ruimte en die moet er zijn. Door ruimte in het hoofd en de omgeving te creëren is het mogelijk om kennis goed in te zetten. Ruimte in het programma, in de dagindeling, in het hoofd helpt om bewustere keuzes te maken en resultaat te halen.
Verrijken en verdiepen door momenten van rust
Een van de grootste geschenken die je jezelf kunnen geven als onderwijsprofessional is momenten van rust en reflectie. Door rust te nemen kunnen je je gedachten ordenen, creativiteit stimuleren en nieuwe inzichten verwerven die het werk verrijken en verdiepen. Neem bewust tijd voor observatie, reflectie en ontspanning.
Meer aandacht
Met meer rust is makkelijker aandacht te hebben voor alles om je heen. De taak die je jezelf gaf, de leerling die anders doet dan anders. Met aandacht ergens naar luisteren of kijken, levert interessante inzichten en kennis op.
Tijd slim besteden
Deel je tijd slim in en gebruik deze goed. Door aandacht te hebben voor de dingen om je heen kun je prioriteiten stellen. Je bepaalt zo zelf waar je je tijd aan wilt besteden.
Creativiteit ontwikkelen
Een hoge mate van creativiteit ontstaat zodra je tot rust komt. Out of the box denken en problemen oplossen wordt makkelijker. Wat weer bijdraagt aan je kennis, de ruimte die je kunt nemen, de rust die je voelt en de aandacht die je daarmee geven kunt.
Hoe werkt het
We beginnen met een kennismakingsgesprek om te beoordelen waar jullie school momenteel staat en welke richting jullie willen opgaan. We focussen op de gebieden waar de grootste winst te behalen is. Rust, tijd, aandacht en ruimte zijn voor mij belangrijke aspecten. Dat zie je terug in mijn werkwijze, omdat ik geloof dat dit de controle en de creativiteit ten goede komt.
Een effectieve aanpak voor leesonderwijs vereist meer dan alleen scholing. Daarom besteden we voldoende tijd aan het maken van een schooleigen traject. Afhankelijk van de situatie van de school en de gestelde doelen kies je voor een traject. En traject bestaat uit 1, 2 of meer jaren.
Elk traject heeft een aantal vaste interventies:
Zo beginnen we met een live scholingsbijeenkomst. Tijdens deze bijeenkomst krijg het team de eerste informatie en maken we kennis met elkaar. In die bijeenkomst worden de eerste persoonlijke- en schooldoelen vastgesteld.
Verder bestaat het traject uit de volgende onderdelen:
- Minicolleges met opdrachten in een e-learningomgeving;
- Live Lesson study met mij en Lesson study begeleid door collega’s in de school;
- Live en online klassenbezoeken met begeleidingsgesprekken;
- Live bijeenkomsten voor onderwerpen die zich daar goed voor lenen. Doorslaggevend daarin is de noodzaak om als team live bij elkaar te zitten;
- Diverse online en live overleggen met een werkgroep (indien aanwezig) en het MT;
- Diverse tussentijdse mini-opdrachten aan team en directie om de ontwikkeling gaande te houden;
- Digitale feedback op uitgewerkte opdrachten en lessen.
De schoolgrootte bepaalt de uiteindelijke inhoudelijke opzet en de prijs van een traject. Na een kennismakingsgesprek maak ik een vrijblijvende offerte met daarin een duidelijke beschrijving van het traject en de verwachtingen die je van mij kunt hebben en die ik van jullie heb. Zo kunnen we een fijne samenwerking aangaan die het resultaat oplevert dat je voor ogen hebt.
Hoe werkt het
Er zijn diverse varianten denkbaar voor het geven van samenhangend taalonderwijs. De wijze waarop je werken wilt als school, bepaalt de inhoud van een begeleidings- en/of scholingstraject. Investering in didactische kennis én de professionele cultuur is noodzakelijk. Naast een gesprek met verschillende mensen uit het team om visie, kennis en vaardigheden in kaart te brengen. Is kritisch kijken naar de veranderkracht en professionaliteit van het team essentieel. Samen maken we een plan voor de ontwikkeling van de school.
“Janneke werkt vanuit verbinding. Zij kan kennis overbrengen en een team enthousiasmeren om samen te werken aan het verbeteren van het onderwijs. Door haar brede kennis en ervaring kan zij teams enthousiasmeren en begeleiden om te reflecteren op het eigen handelen. Janneke zet het schoolteam waarmee ze werkt in de actiemodus. Daarnaast zijn de lijnen kort; even sparren met de ib’er en directeur; Janneke denkt mee. Haar advies is kundig en opbouwend!”
Welk onderwerp je mij ook voor vraagt. Dit is wat je in elk geval krijgt:
Activiteit
Een actieve betrokkenheid en heel veel kennis en ervaring. Ik kan snel, praktisch en out of the box denken. De praktische haalbaarheid van dingen test ik graag samen met je uit.
Bevlogenheid
Mijn hart gaat uit naar onderwijs, naar de leerkracht die het verschil kan maken. Met mijn hele ziel en zaligheid verbind ik mij aan prachtig onderwijs waarvan iedereen profiteert, niet alleen de leerling.
Vrijheid
We permitteren ons de vrijheid en de rust om oplossingen te bedenken die bij jou en je situatie passen. Daarbij hou ik de onderwijskundige en didactische kaders in het oog zodat de vrijheid ook echt vrij kan zijn.
Geloof
Ik doe alleen waar ik in geloof. Mijn hoofd en gevoel zijn samen mijn graadmeter. Voelt het goed en geloof ik erin, dan ga ik er voor. Ik geloof in de ontwikkelkracht van mensen en denk mee in wat jij wilt ontwikkelen.
Authenticiteit
Het werkt het fijnst als we allebei onszelf kunnen zijn. Ik investeer daarom in je leren kennen en grip krijgen op jouw situatie. Je krijgt van mij openheid, eerlijkheid en vertrouwen.
Welk onderwerp je mij ook voor vraagt. Dit is wat je in elk geval krijgt:
Hoeveel tijd gaat zo’n traject kosten (en aan wat voor bedrag moet ik dan denken)?
Dat is sterk afhankelijk van de situatie van je school. Dit zijn intensieve trajecten omdat het over scholing en begeleiding gaat bij onderwerpen die voor veel leerkrachten relatief nieuw zijn. Kennis hebben en vaardig zijn in bijvoorbeeld het domein schrijfvaardigheid of mondelinge communicatie vraagt vaak veel van mensen omdat het relatief nieuwe inhoud is, waar in het verleden minder aandacht voor was. Met de komst van het nieuwe curriculum zijn dit bij uitstek de domeinen waar sterk op gestuurd met worden. Taal is immers communicatie.
De gedragsverandering en de kennis die noodzakelijk zijn om dit te kunnen doen, zijn groot. Neem de tijd voor deze schoolontwikkeling. Reken erop dat dit tenminste twee schooljaren gaat duren.
Hoe ga je om met wisselingen van leerkrachten?
Daar zijn verschillende scenario’s voor denkbaar. Het mooist vind ik het wanneer je kunt werken met een stuurgroep, taalcoördinatoren of expert-leerkrachten die tijdens dit traject de ogen en oren zijn. Zij houden in de gaten hoe het team omgaat met al het nieuwe dat op hun pad komt. Daarnaast zijn zij de interne aanjagers voor het proces en de inhoud. Deze mensen nemen de scholing en ondersteuning van nieuwe leerkrachten op zich en dragen zorg voor de borging van alle gemaakte afspraken en de monitoring van de uitvoering daarvan in de praktijk. Mocht het om een of andere reden niet lukken om dit laatste vorm te geven met het team zelf, dan kan ik altijd een bijdrage leveren aan de vergroting van de kennis en/of vaardigheden van de nieuwe collega(’s).
We willen graag dat je zijdelings betrokken blijft, ook als de begeleiding niet meer structureel nodig is. Kan dat?
Natuurlijk kan dat. Daarover kunnen we heel concrete afspraken maken of juist werken met een strippenkaart die je naar believen kunt inzetten. Wat bij jouw vraag en behoefte past, gaan we doen.
Heb je ervaring met het begeleiden van scholen die helemaal zonder methode zijn gaan werken?
Ja, die ervaring heb ik. Verschillende scholen zijn op verschillende manieren aan de slag gegaan: vanuit thema’s, vanuit een oude methode die ze helemaal ‘verknipt’ hebben, of vanuit één rijke tekst waaraan gedurende een lesperiode alles gekoppeld wordt. De sleutel tot het succes van deze trajecten is het onderwijskundig leiderschap van de directie. Als dat in orde is, is het niet zo relevant welke werkwijze je gaat inzetten; het gaat lukken.
Jij hebt meegewerkt aan een taalmethode, ga je ons die nu adviseren?
Nee. Ik heb geen aandelen in welke methode dan ook. Ik ben en blijf onafhankelijk adviseur. Het is een voordeel tijdens het kiezen van een methode dat ik ook conceptauteur ben, ik weet daarom hoe methodes tot stand komen en welke conceptuele keuzes er in een methode gemaakt zijn. Het is voor een keuze heel helpend als je een goed beeld hebt van de gemaakte keuzes om te kunnen bepalen of de methode uiteindelijk passend is voor jouw school.
Je hebt meegewerkt aan een methode, wij willen zonder methode werken Geloof je daar wel in?
Wat je ook kiest, ik heb maar één doel: goed onderwijs. Goed onderwijs is dat wat past bij de school en de leerlingpopulatie. Ondanks dat ik meewerk(te) aan methodes, blijf ik onafhankelijk onderwijsadviseur en hecht sterk aan dat te blijven. Het werken met een compleet en zelf gemaakt aanbod voor taalonderwijs is een hele klus, maar is zeker te doen. Mits je er tijd aan besteed, de ontwikkeling steeds aanjaagt en monitort en zorg draagt voor een goede borging en bijvoorbeeld het meenemen van nieuwe collega’s in de ontwikkeling. Ik zal stap voor stap begeleiden en elke stap zetten we zorgvuldig en wel doordacht.
We willen samenhangend taalonderwijs verbinden aan samenhangend zaakvakonderwijs, kun jij daar ook bij begeleiden?
Ja, dat kan ik zeker. Als je een van beide al helemaal goed uitgedacht en praktisch werkend hebt, kunnen we kijken hoe het andere er bij past. Heb je beide nog niet op de rit dan moeten we keuzes maken. Het kan echt niet allemaal tegelijk. We maken een duidelijk plan waarin we al vast laten samenvallen wat samen kan, maar er moet wel heel duidelijk focus afgesproken worden op de verschillende onderdelen. Reken op een meerjarenplan wil je dit goed op orde hebben.
Is jouw team klaar om samenhangend taalonderwijs te geven?